Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM DEMİRÖZ
Danışman: Osman Nejat Akfırat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, farklı gelişim dönemlerindeki bireylerin bilgelik özelliklerinin incelenmesidir. Araştırma süreci iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada sosyal medya üzerinden hazırlanan bir form ile farklı gelişim dönemlerindeki bireylere ulaşılmış, onlardan bilgelik değerlendirmeleri alınmış ve bilgeliğin öncüllerinden olduğu düşünülen belirli özellikleri düşünerek bilge olduğunu düşündükleri bir kişiyi referans vermeleri istenmiştir. Ayrıca araştırmanın ilk aşamasında yer alan örneklem grubunun referans verme özellikleri hakkında yorumları alınmış ve elde edilen verilere içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise referans gösterilen kişilere ulaşılıp bu kişilere İyilik Hali Yıldızı Ölçeği (İHYÖ) ve San Diego Bilgelik Ölçeği (SDBÖ) uygulanarak ölçekten yüksek puan alan bireyler ile ikinci örneklem grubu oluşturulmuştur. Bu kişilere yarı yapılandırılmış görüşme formu ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin sonucunda elde edilen veriler gelişim dönemleri ve cinsiyet değişkenlerine göre içerik analizi ile incelenmiştir. Araştırma bulguları incelendiğinde araştırmanın ilk aşamasında yer alan örneklem grubunun; kendi gelişim dönemlerindeki, eğitim seviyesi üniversite düzeyinde ve kendi yakın çevrelerinde bulunan (aile büyükleri, arkadaş ve öğretmenleri) kişileri referans gösterdiği görülmektedir. Örneklem grubunun referans gösterdiği bireylerin daha çok sağlıklı iletişim kurma ve mücadele gücüne sahip olma özellikleri ön planda olmaktadır. Araştırmanın ikinci bölümündeki örneklem grubunun bilgelik özellikleri bilişsel, yansıtıcı ve duygusal alt boyutlarda incelenmiştir. İkinci örneklem grubundaki kadın ve erkek katılımcıların hedef oluşturma, sorumluluk alma, objektif bakışa sahip olma ve mantıklı olma kodlarının bilgeliğin bilişsel özellikler içinde daha fazla yer aldığı görülmektedir. Genç yetişkinlik dönemindeki kadınlarda mantıklı olma becerisi erkeklerden daha fazla gözlenmiştir. Bilgeliğin yansıtıcı özellikler alt boyutu içinde yer alan kendine ve sezgilere güvenmek ergenlikte oldukça az gözlemlenirken orta yetişkinlik dönemindeki erkeklerde ve beliren yetişkinlik dönemindeki kadınlarda daha fazla gözlemlenmiştir. Bilgeliğin sosyal duygusal özellikler alt boyutunda her dönemde sağlıklı iletişim kurma becerisi vurgulanmıştır. Bireylerin diğerini rol model alma özellikleri incelendiğinde ise ergenlik dönemindeki bireylerin diğer dönemlerden farklı olarak tek bir rol modele sahip olmadığını, farklı özellikleri farklı kişilerden öğrendikleri görülmüştür. Empati kurabilme özelliği incelendiğinde de beliren yetişkinlik dönemindeki kadınların ifadelerinde empatiye daha çok rastlandığı görülmüştür. Genç, orta ve ileri yetişkinlik dönemindeki bireyler diğer dönemlerdeki bireylerden farklı olarak vatan sevgisine değinmişlerdir. İkinci örneklem grubundaki bireylerin zorlu yaşam deneyimleri incelendiğinde de okul yaşamı ile ilgili zorlukların her dönemde daha çok ifade edildiği görülmektedir.