Deprem Hareketinin Düşey Bileşeninin Betonarme Binaların Sismik Davranışına Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA FIRAT
Danışman: Hilal Meydanlı Atalay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan hayatını etkileyen en önemli afetlerden biri olan depremler çok sayıda can ve mal kayıplarına sebep olmuştur. Bu kayıpları önlemek için depreme dayanıklı yapı tasarımı kavramı geliştirilmiş ve bu alandaki akademik araştırmalar sonucunda elde edilen depreme dayanıklı yapı tasarım ilkelerini içeren birçok tasarım yönetmeliği düzenlenmiştir. Deprem etkisindeki betonarme binaların sismik davranışı araştırılırken yer hareketinin düşey bileşeni, yatay bileşen kadar yüksek ivme değerleri üretmemesi ve yapılar tasarlanırken düşey yükler altında büyük bir emniyet katsayısı uygulanması sebebiyle yeterince irdelenmemiştir. Ancak orta ve büyük depremler sonrası yapılan saha araştırmaları, betonarme binalarda depremin düşey bileşeninin de sismik davranışı üzerinde etkin olduğunu göstermiştir. Planlanan bu çalışmada, dört farklı kat planına sahip, mevcut bir binayı temsil eden yatay deprem yüklerine göre tasarlanmış yapı modeli seçilmiş, SAP2000 yapısal analiz programı ile matematiksel olarak modellenerek Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) esaslarına göre değerlendirilmiştir. Yapılarda depremin yatay ve düşey bileşeni etkisinde oluşan yapısal davranışı incelenmiştir. Binalardan ilki simetrik konumlanmış kolon ve kirişlerden oluşan düzenli bir yapı modelidir. İkinci bina farklı kiriş açıklıklarına sahip bir yapı modelidir. Üçüncü ve dördüncü tip bina modelleri Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) kapsamında düşey düzensizlik olarak tanımlanmış kirişe oturan kolonlar içeren betonarme çerçeve modelleridir. Analize tabi tutulan her bir bina dört katlıdır. Betonarme bina modelleri The Pacific Earthquake Engineering Research Center (PEER) veri tabanından elde edilen 11 adet gerçek deprem sırasında kaydedilmiş ivme kaydı etkisinde zaman tanım alanında analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarından eleman uç kuvvetleri, göreli kat ötelenmeleri, taban kesme kuvveti ve bina devrilme momentleri dört farklı yapı modeli için tablo ve grafikler ile düzenlenmiştir. Depremin düşey ivmesinin/yatay ivmeye oranı (PGAV/PGAH), Arias Şiddeti, PGA ve PGV parametrelerine ve yapı modeline göre düşey deprem bileşeninin betonarme çerçevenin sismik davranışına etkisi değerlendirilmiştir.