ANFIS yöntemi ile hava sıcaklık tahmininin modellenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEMİL ÇELİK

Danışman: Kasım Baynal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sıcaklığın doğruya yakın tahmin edilmesi birçok sektörün önünü görebilmesi açısından son derece önemlidir. Özellikle sıcaklık tahmini; hem organizmalar hem de diğer atmosferik parametreler üzerinde etkili olduğundan ayrı bir öneme sahiptir. Bu çalışmada sıcaklık tahmin modelinin ilk bölümünde; literatür araştırması yapılmış ve sekiz etkin kriter belirlenmiştir. Bu kriterler uzman görüşleri doğrultusunda AHP ve DEMATEL yöntemleri uygulanarak en etkin dört kritere indirilmiştir. Sıcaklık tahmin modelinin ikinci bölümü; dört aşamalı bir çalışmadan oluşmuştur. İlk aşamada ANFIS girdi seçimi ile çıktıyı en çok etkileyen girdilerin seçimi gerçekleştirilmiş ve en önemli üç girdiye indirilerek eğitim yaptırılmıştır. İkinci aşamada seçilen dört girdi normalize edilerek sistemde eğitime tabi tutulmuştur. Üçüncü aşamada dört girdi eğitime tabi tutulmuştur. Bu eğitimler sonucunda en az hataya sahip üyelik fonksiyonu seçilmiştir. Dördüncü aşamada uygun üyelik fonksiyonunu ve adedi belirlenerek ANFIS modeli kurulmuştur. Kurulan modelin etkinliğini gösterme adına ayrıca aynı veri seti kullanarak hata kareleri ortalamasının karekökü ve mutlak hata yüzdeleri ortalaması hesaplanmıştır. Ulaşılan sonuçlar diğer çalışmalara göre ANFIS modelinin çok daha tutarlı olduğu ve eldeki girdi-çıktı setine uygun bir yapı sunduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışmada; ANFIS ile sıcaklık tahmininin modellemesinde AHP ve DEMATEL tabanlı bir yaklaşım sunulmuştur.