HierapolisKastabala Hinterlandında Bulunan Güneş Saati Gnomonik Analiz Optik Tasarım ve Orijinal Mimari Konumunun Belirlenmesi
KARAHAN İKİCAN G. (Yürütücü), DEMİR F., İKİCAN B.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - Devam Ediyor
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Temmuz 2026
- Bitiş Tarihi: Devam ediyor
Proje Özeti
Bu proje önerisi, Ovalık Kilikia (Kilikia Pedias) bölgesinde yer alan Hierapolis-Kastabala antik kenti hinterlandında ele geçen konik tipli güneş saatinin gnomonik analizlerini ve mimari bağlamını araştırmayı amaçlamaktadır. Yerel Ali Kesiği ocağı kireçtaşından üretildiği düşünülen ve Schaldach’ın tipolojik sınıflandırmasında R2 ile O21 tipleri arasında özgün bir sentez sunan bu eserin, kentin 37°10'35.76" kuzey enlemine özgü olarak hesaplandığı ve Vitruvius prensiplerine (Analemma) göre kurgulandığı tespit edilmiştir. Projenin temel odak noktası, Kastabala tiyatrosunun caveasının coğrafi güneyden 23° kuzeybatı (NW) yönünde sapmasına karşın, güneş saatinin doğru çalışabilmesi için iç kadranının astronomik güneye bakacak şekilde taş blok içerisinde 23° batıya (sağa) çevrilerek yontulduğu asimetrik mühendislik uygulamasının (deklinasyon) dijital ve matematiksel olarak kanıtlanmasıdır. Bu bağlamda, saatin velarium gölgesinden uzak, doğrudan güneş alan doğu paradosu veya analemma duvarına in-situ olarak yerleştirilmiş olma ihtimali 3B simülasyonlarla modellenecektir. Proje ayrıca, tiyatrodaki kentsel zaman ölçümünün sadece görsel okunmaya değil, "praeco" (tellal) anonsları aracılığıyla işitsel senkronizasyona da dayandığı argümanını sosyolojik boyutuyla inceleyecektir. Tüm bunlara ek olarak Hierapolis-Kastabala antik kenti tiyatrosunda bulunan konik güneş saatinin gnomonik analizlerini ve mimari bağlamını modern dijital belgeleme yöntemleriyle araştırmayı amaçlamaktadır. Proje kapsamında, eserin fotogrametri yöntemiyle yüksek çözünürlüklü dijital ikizi oluşturulacak ve 3D yazıcı teknolojisi kullanılarak 1:1 ölçekli hassas bir replikası üretilecektir. Deneysel arkeoloji prensipleri çerçevesinde, bu replika üzerinde ekinoks ve gündönümü tarihlerinde (21 Mart, 21 Haziran, 23 Eylül, 21 Aralık) sabah 06:00'dan akşam 18:00'e kadar sürecek timelapse gölge analizleri gerçekleştirilecektir. 24 aylık bir sürece yayılan bu çalışma, antik dönem zaman ölçüm hassasiyetini yerel ışık koşullarında test ederek elde edilen verileri Scopus Q1 - AHCI) düzeyinde bir akademik yayına dönüştürmeyi hedeflemektedir.