Akademik Veri Yönetim Sistemi
TOYGAR DENİZ M. (Yürütücü), AKHAN S., SAYAN M.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2024 - Devam Ediyor
Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı (UNAIDS) dünyada toplam 39 milyon HIV ile
enfekte kişi bulunduğu ve 630 bin kişinin AIDS ile ilişkili hastalıklar nedeni ile öldüğü
belirtilmektedir (1). Ülkemizde 1985 yılından 31 Aralık 2018 tarihine kadar doğrulaması testi
pozitif tespit edilerek bildirimi yapılan 19.748 HIV(+) kişi ve 1772 AIDS vakası mevcuttur (2).
İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü (Human Immunodeficiency virüs, HIV) bağışıklık sisteminin
zayıflamasına yol açabilen bir virüsü, AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome, Edinilmiş
Bağışıklık Yetersizliği Sendromu) ise HIV enfeksiyonunun ilerlemiş ve hastalık belirtileri başlamış
şeklini ifade etmektedir (2).
HIV virüsü vücuda alındıktan sonra 5-8 yıl devam eden asemptomatik dönem gelişir.
Asemptomatik dönemi takiben genellikle 5-8 yıl içinde kişinin ilk kez doktora başvurmalarına
neden olan ateş, nedeni tespit edilemeyen kilo kaybı, tekrarlayan diyare atakları, baş ağrısı gibi
belirtilerin görüldüğü semptomatik safha gelişir. Genellikle bu aşama HIV enfeksiyonuna özgü
CD4 hücre sayımı ile beraber kandaki virüs miktarını gösteren testlerin yapılarak tedavinin
başladığı dönemdir (3).
CD4 hücre sayısı HIV ile enfekte hastalarda immün fonksiyonları gösteren en önemli
laboratuvar bulgusudur ve hastalığın seyrinin ve sağ kalımın en güçlü göstergesidir.
Antiretroviral tedavi (ART) öncesi ve başlandıktan sonra CD4 T lenfositi sayımının temel amacı,
hastanın ART’ye verdiği immünolojik cevabı değerlendirmektir. Tedavinin ilk yılında 50-150
hücre/mm3 düzeyinde bir artış normal cevap olarak kabul edilir. Daha sonraki yıllarda ise yıllık
artış 50-100 hücre/mm3 civarındadır (4).
HIV ile yaşayan bireylerde tedavi başlandıktan sonra HIV RNA ile virolojik durum, CD4 T
lenfosit sayısı ile immünolojik durum 3 ayda bir takip edilmektedir. Kılavuzlara göre HIV
evresine bakılmaksızın tüm HIV doğrulanmış hastalara tedavi başlanmaktadır. Biktegravir/
Emtrisitabin/ Tenofovir alafenamid ve Dolutegravir/ Lamivudin ilk seçenek tedaviler
arasındadır (5). Tarafımızca bu iki tedavi kolunu immünolojik açıdan yani CD4 artışı açısından
karşılaştıracağımız 2 yıllık( 2023-2025) prospektif bir çok merkezli çalışma planlanmış olup
üniversitemiz klinik araştırmalar etik kurulundan 21.12.2023 tarihli, KAEK/25.bI.01 karar nolu
onayını almış bulunmaktayız. Ancak hastaların tedavi öncesinde ve tedavi sırasında viral
rebound gelişirse HIV ilaç direnci çalışılması hastaların kullanacağı tedavi ömür boyu
olduğundan tedaviyi yönlendirici olacaktır. Aynı zamanda aktarılan direnç açısından çok
merkezli bir çalışma olduğundan ülkemize ait HIV genotipi ve direnç paterni belirlenebilecektir.
1. https://unaids.org/en
2. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Yayinlarimiz/Programlar/HIV_AIDS_Kontrol_Programi.pdf
3. T.C. Sağlık Bakanlığı HIV/AIDS Tanı Tedavi Rehberi
4. HIV/AIDS Tanı ve İzlem El Kitabı, 2018
5. https://www.eacsociety.org/media/guidelines-11.1_final_09-10.pdf