AcoustoGraphPat Yeni Bir Graf Tabanlı Ses Örüntüsü ile Üç Fazlı Asenkron Motorlarda Hafif ve Açıklanabilir Akustik Motor Arıza Tespiti

TÜRETKEN B. (Yürütücü), BEŞER E., TAŞKIN E., ÇELİK B., DOĞAN K.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Diğer, 2026 - Devam Ediyor

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Diğer
Başlama Tarihi: Eylül 2026
Bitiş Tarihi: Devam ediyor

Proje Özeti

Üç fazlı asenkron (indüksiyon) motorlar; pompa, fan, konveyör, kompresör ve takım tezgâhları başta olmak üzere endüstriyel tahrik sistemlerinin temel bileşenidir. Bu motorlarda rulman aşınması, kırık rotor çubuğu, stator sargı arızası, eksen kaçıklığı ve hava aralığı eksantrikliği gibi arızalar; plansız duruşlara, üretim ve enerji kayıplarına yol açmaktadır. Erken ve güvenilir arıza teşhisi, kestirimci bakımın temelidir. Akustik (ses) tabanlı izleme; temassız, düşük maliyetli ve uygulaması kolay olması nedeniyle titreşim ve akım tabanlı yöntemlere güçlü bir alternatif sunmaktadır. Bu projede, bir Bonfiglioli BE 80B 4 (0,75 kW, IE2, 1430 dev/dak) üç fazlı asenkron motor üzerinde, sağlıklı durum ile farklı arıza durumlarına ait akustik işaretler kontrollü laboratuvar koşullarında toplanacaktır. Toplanan işaretler önişleme, segmentasyon ve özellik çıkarımı adımlarından geçirilecektir. Projenin özgün katkısı, ses işaretlerinden ayırt edici ve yorumlanabilir özellikler üreten yeni bir açıklanabilir özellik mühendisliği (Explainable Feature Engineering, XFE) modelinin geliştirilmesidir. Üretilen özellikler bilgilendirici bir seçim aşamasından geçirilecek, ardından yüksek başarımlı bir sınıflandırıcı ile arıza türleri ayırt edilecektir. Model; doğruluk, duyarlılık, özgüllük, F1-skoru ve geometrik ortalama ölçütleri ile çapraz doğrulama altında değerlendirilecek; kararların hangi spektral/zamansal bileşenlere dayandığı açıklanabilir biçimde raporlanacaktır. Proje sonunda, asenkron motor arızalarını yüksek doğrulukla ve yorumlanabilir biçimde teşhis edebilen, endüstriye aktarılabilir bir karar destek hattı elde edilmesi ve sonuçların uluslararası Q1 dergide (Nature Scientific Reports) yayımlanması hedeflenmektedir.