MİYELOM TEDAVİSİ İÇİN YENİ İLAÇ GELİŞTİRMEDE POTANSİYEL HEDEF:RENİN-ANJİOTENSİN SİSTEM
TÜSEB A3 Grubu Doktora/Tıpta Uzmanlık Öğrencilerine Yönelik Destek Programı, 2025 - 2026
- Proje Türü: TÜSEB A3 Grubu Doktora/Tıpta Uzmanlık Öğrencilerine Yönelik Destek Programı
- Başlama Tarihi: Nisan 2025
- Bitiş Tarihi: Haziran 2026
Proje Özeti
Multiple miyelom(MM); kemik iliğinde plazma hücrelerinin klonal ve aşırı çoğalması sonucunda doku ve organ harabiyetine yol açan,en nihayetinde ölüm ile seyreden bir kemik iliği kanser türüdür. Miyeloma patogenezinde diğer kemik iliği kökenli kanserlerden çok daha fazla mikroçevreyle etkileşim ve bazı fizyolojik yolakların aşırı aktivasyonu söz konusudur. Bu nedenle Nf-kappa-b inhibitörleri dahil mikroçevreyle ilişkisini hedefleyen immünomodülatuar ilaçlar, monoklonal antikorlar ve bunların kombinasyonları tedavi kullanılmakta olup;yine de etkili bir kür elde edilememektedir. Son zamanlarda BITE(Bispesifik T-cell Engager) ve CAR-T (Chimeric Antigen Receptor-T Cell)gibi modern teknolojinin sağladığı tedaviler uygulamaya girmiş olmakla birlikte; halen bu hastalarda mortalite %100'e yakındır. 1970'li yıllarda kök hücre konseptinin ortaya atılmasından sonra uzun süre hematopoezin başlaması ve devamı; klonal malign hematopoezin tetiklenmesi ve tedaviye cevap alınması konularında kemik iliğindeki hematopoetik hücreler ile kemik iliği mikroçevresinin ilişkisi araştırılmıştır. Hematopoetik hücrelerin hangi uyaranlarla farklılaşmaya yöneldiği ve olgunlaşıp periferik kana çıkması için gerekli uyaranlar ile ilgili çalışmalar daha çok interlökin, kemokin, stem cell faktör, eritropoetin, trombopoetin gibi konulara odaklanmıştır. 1990'lu yıllardan beri özellikle ülkemizde Haccettepe Üniversitesi Hematoloji Bilim Dalında Haznedaroğlu ve arkadaşları kemik iliğinde hematopez, hematopoez ve mikroçevre ilişkisi konusunda literatürde bulunan az sayıda bilgiye ciddi katkılarda bulunmuştur. Haznedaroğlu ve arkadaşları, kemik iliğinde hematopoez ve renin anjiotensin sisteminin(RAS) ilişkisini tanımlayan bir derleme ve akut lösemide RAS rolünü saptayan bir makale yayınlamışlardır. 2012 yılında Saydam ve arkadaşları, "Enalapril-induced apoptosis of acute promyelocytic leukaemia cells involves STAT5A'' (Anticancer Res.) isimli makalelerinde anjiotensin konverting enzim inhibitörü (ACE-İ) olan enalaprilin lösemi tedavisinde STAT yolağı üzerinden etkili olabileceğini göstermiştir. Bugüne kadar literatürde multiple miyelom ve RAS ilişkisini araştıran çok az sayıda çalışma vardır. Bu çalışmalarda da ya CD34 pozitif kök hücrelerde renin-anjiotensin-converting enzim mRNA ekspresyon düzeyleri qtPCR ile araştırılmış yada periferik kan düzeylerine bakılmıştır. Biz bu çalışmada tanı esnasında miyelom hastalarının kemik iliği örneklerinde RAS ilişkili genlerin NGS (Next Generation Sequencing) yöntemiyle değerlendirilmesini hedefledik. Bu karşılaştırma, RAS ilişkili genlerin saptanmasını takiben ''Custom-design'' NGS paneli kullanılarak, kontrol grubu olarak Non-Hodgkin Lenfoma tanısıyla evreleme amaçlı kemik iliği biyopsisi yapılan ve tutulum saptanmayan örneklerdeki sonuçlarla karşılaştırılması planlanmaktadır. Sonuçlar desteklediği takdirde güncel pratikte antihipertansif olarak kullanılan ACE-İ ve Renin inhibitörlerinin miyelom tedavisinde potansiyel rolü olabileceği düşünülmektedir.