Taguchi ve YSA Deney Tasarımları ile Tetrakloroetilen Kaynak Zonların Kompleks Şeker ile Islah Optimizasyonunun Belirlenmesi


Şahin Y. (Executive) , Akyol N. H. , Kasap S. S.

Project Supported by Higher Education Institutions, 2021 - 2021

  • Project Type: Project Supported by Higher Education Institutions
  • Begin Date: January 2021
  • End Date: November 2021

Project Abstract

Klorlu solventler önemli organik kirletici gruplarından olup metal sanayinde ve havacılıkta yağ çözücü, kuru temizlemede ve elektronik sanayi gibi birçok alanda kimyasal solvent olarak kullanılmaktadır. Klorlu bileşiklerden tetrakloroetilen, tehlikeli atık sahaların çoğunda gözlenebilmektedir. Yeraltında bulunan tetrakloroetilen gibi klorlu solventlerin uzun dönem kirletici kaynağı olduğu ve uygulanan saha ıslahının maliyetini ve ıslah süresini önemli derecede artırdığı bilinmektedir. Çalışma kapsamında, yürütülecek deneysel çalışma ile tetrakloroetilen klorlu solventinin farklı kütlede, yıkama hızında ve yıkama kimyasal konsantrasyonunda ıslah performansı test edilecektir. Çalışmada kimyasal yıkama olarak kompleks şeker türü olan metil halkalı dekstrin (MCD) kullanılacaktır.
Çalışma kapsamında, tetrakloroetilen ile kirlenmiş topraklardan MCD ile ıslah performansının optimizasyonunda Taguchi deneysel tasarımı gerçekleştirilerek, deneysel koşulların etkinliği test edilecektir. Üç farklı seviyede 3 faktörlü (konsantrasyon, yıkama hızı ve yıkama kimyasal (kompleks şeker) konsantrasyonu) tasarım, hedeflenen deneysel tasarımı elde etmek için gerçekleştirilecektir. Hesaplanacak sinyal-gürültü oranları yardımıyla optimum deneysel koşullar belirlenecektir. En yüksek tetrakloroetilen ıslah verimliliği elde etmek amacıyla, sinyal-gürültü oran hesabında performans ölçütü için “Lower is better” formülasyonu seçilerek gerçekleştirilecektir. Model yardımıyla faktörlerin etki düzeyleri belirlenecektir. Çalışmadan elde edilecek sonuçlarla, kirlenmiş sahalarda deneysel çalışma kapsamında göz önünde bulundurulan parametreler için optimal seviyelerin (Kirletici kütlesi, yıkama hızı ve yıkama kimyasal konsantrasyonu) seçilmesine olanak sağlanacak olup, bu durum sahaların ıslah maliyetlerini büyük oranda düşürecektir.
Önerilen proje kapsamında, deney düzeneği doğrultusunda gerçekleştirilen deneyler sonucu elde edilen veriler YSA ile modellenecektir. Bu sayede en uygun parametre seviyelerinin elde edilmesi ve elde edilen modelin kullanımı ile farklı parametre seviyeleri için ıslah performansının tahmin edilmesi sağlanacaktır.