Taksan Bazlı Tedavi Alan Kanser Hastalarında Oluşan Periferal Nöropatinin Yönetiminde Hastalar Tarafından Uygulanan Girişimlerin Etkinliği
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Türkiye
Tez Danışmanı: Gülbeyaz Can
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma, taksan bazlı tedavi alan kanser hastalarında oluşan periferal nöropatinin yönetiminde hastalar tarafından uygulanan girişimlerin etkinliğini saptamak amacıyla planlandı. Araştırmaya Mayıs 2009-Ocak 2011 tarihleri arasında İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü Ayaktan Kemoterapi Ünitesinde akciğer, meme ve jinekolojik kanser tanısı ile taksan bazlı tedavi uygulanan, grad ≥1 periferal nöropatisi olan, çalışmaya katılmayı kabul eden hastalar alındı. Çalışma verileri, hasta tanılama formu, CTCAE v3.0 nöropati toksisite kriterleri, EORTC-QLQ C30 ve EORTC-QLQ CIPN20 Yaşam Kalitesi Ölçekleri kullanılarak tek görüşmede elde edildi. Bu çalışmada EORTC-QLQ CIPN20'nin Türkçe geçerlik-güvenirlilik çalışması yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U testi ve Speanman Korelasyon Analizi kullanıldı. Çalışmaya yaş ortalaması 57.91±1.07 olan, %81'i kadın, %67'si ev hanımı, %81'i evli 100 hasta katıldı. Buyuk bir kısmı paklitaksel tedavisi (%89) alan hastaların, %36'sı metastatik, %50'sinin ECOG Performans Skoru ≥2'di. Hastaların %61'inde sürekli olan periferal nöropati şikayeti %79'unda grad ≥2'di. Hastaların %40'ı bu sorunla başetmek için herhangi bir girişim uygulamaz iken, %60'ının başetmek için masaj (%19), yürüyüş (%19), B vitamini (%19), ilaç (%11) kullandığı saptandı. Bu yaklaşımları kullanan hastaların %84,2'si masajın, %47,4'ü yürüyüşün, %47.4'ü B vitamininin, %54,5'u ilaç kullanımının periferal nöropatinin yönetiminde etkili girişimler olduğunu bildirdi. Girişimleri uygulayan ve uygulamayan grubun periferal nöropatiye ilişkin yaşam kalitesi puanları arasında fark yoktu. Sonuç olarak, hastalarımızın yaklaşık üçte ikisi tedaviye bağlı oluşan periferal nöropatinin yönetiminde masaj, yürüyüş, B vitamini ve ilaç gibi farklı yaklaşımları kullanımından yararlandığını bildirmiş olsa da bu yaklaşımların etkinliğine ilişkin karar vermek için bu girişimlerin bire bir, benzer hasta populasyonunda, etkinliğinin değerlendirildiği iyi planlanmış randomize kontrollü çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Kanser, Kemoterapi, Periferal Nöropati, Non-farmakolojik Girişimler, Yaşam Kalitesi