ROMATOLOJİDE RİTUKSİMAB KULLANIMININ İMMÜNGLOBULİN DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE BUNUN HASTALARA YANSIMASININ RETROSPEKTİF OLARAK İNCELENMESİ
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tez Danışmanı: Ayten Yazıcı
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Romatolojide Rituksimab Kullanımının İmmünglobulin
Düzeyleri Üzerine Etkisi ve Bunun Hastalara Yansımasının Retrospektif Olarak
İncelenmesi
Giriş
ve Amaç: Rituksimab (RTX) tedavisinin immün sistem üzerine olan etkileri
nedeniyle takipte hipogamaglobulinemi (HGG) ve enfeksiyon gelişimine yol
açabilmektedir. Bu çalışmada, RTX kullanan farklı romatolojik hastalıklara
sahip olgularda HGG sıklığının, buna etki eden faktörlerin ve HGG varlığının
enfeksiyon sıklığı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç
ve Yöntem: Romatolojik hastalıklar nedeniyle RTX tedavisi alan 165 hasta
retrospektif olarak incelendi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri,
eşlik eden hastalıkları, RTX ile eş zamanlı kullanılan tedaviler ve serum
immünoglobulin (IgG, IgM, IgA) düzeyleri kaydedildi. RTX öncesi ve sonrası
immünoglobulin düzeylerindeki değişimler değerlendirildi. Sık ve/veya ciddi enfeksiyon ve
HGG gelişimi ile ilişkili faktörler lojistik regresyon analizleri ile incelendi.
Bulgular: Çalışmaya
toplam 165 hasta (%63,6’sı romatoid artrit, %20’si sistemik lupus, %10,3’ü
küçük damar vasküliti ve %6’sı diğer) alınmış olup median 33 aylık takip
süresince 68 hastada (%41,2) çoğunluğu hafif düzeyde olan HGG gelişti. RTX
öncesinde IgG, IgM ve IgA düşüklüğü sırasıyla %7,8, %6,5 ve %1,3 oranında
saptanırken, RTX sonrası takipte bu oranlar artarak son kontrolde sırasıyla
%27,9, %41,9 ve %11,8’e ulaştı. Sık ve/veya ciddi enfeksiyon %13,9 hastada
saptanmış olup sık ve/veya ciddi enfeksiyon gelişen hastalarda HGG
oranı, enfeksiyon gelişmeyen gruba kıyasla belirgin olarak daha yüksekti (%78,3
vs. %35,2; p<0,001). Enfeksiyon gelişimi için risk faktörleri HGG varlığı
(aOR=7,729; p=0,002), leflunomid kullanımı (aOR=3,180; p=0,048) ve RTX öncesi
IgA düzeyleri (aOR=0,522; p=0,042) olarak saptandı. HGG gelişimi açısından ise
RTX toplam kür sayısı (aOR1,231; p<0,001), RTX öncesi siklofosfamid
kullanımı (aOR=5,951; p=0,048) ve RTX öncesi IgM düzeyleri (aOR=0,167;
p<0,001) bağımsız risk faktörleri olarak öne çıktı.
Sonuç:
RTX tedavisi alan romatolojik hastalarda HGG sık görülmekte olup, sık ve/veya ciddi enfeksiyon
gelişimi açısından güçlü ve bağımsız bir risk faktörüdür. Bulgularımız, RTX
tedavisi öncesi ve takibinde immünoglobulin düzeylerinin düzenli olarak
izlenmesinin ve özellikle riskli hastalarda yakın klinik takibin önemini
vurgulamaktadır.
Anahtar
Kelimeler: Rituksimab, hipogamaglobulinemi, romatolojik hastalıklar,
enfeksiyon.