Alikahya Fatih Aile Sağlığı Merkezine Kayıtlı 40 ile 69 Yaş Aralığındaki Kadınların Sağlık Algıları, Meme Kanseri Taramalarına Yönelik Tutum ve Davranışlarının Değerlendirilmesi
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tez Danışmanı: Tuncay Müge Alvur
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışma, 40–69 yaş aralığındaki kadınların meme kanseri taramalarına yönelik davranışları, tutumları ve sağlık algılarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan bu araştırmanın evrenini, Alikahya Fatih Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 40–69 yaş aralığındaki kadınlar oluşturmuştur. Veriler, anket formu aracılığıyla yüz yüze ve çevrim içi olarak toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik özellikleri içeren anket formu, Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği ve Sağlık Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya 330 kadın katılmış olup, katılımcıların yaş medyanı 48 (44–54) olarak bulunmuştur. Katılımcıların %78,5’i meme kanseri taramaları hakkında bilgi sahibi olmasına rağmen, düzenli olarak kendi kendine meme muayenesi yapanların oranı %18,2’dir. Yaşamında en az bir kez mamografi çektirenlerin oranı %51,2, klinik meme muayenesi yaptıranların oranı ise %41,8 olarak saptanmıştır. Tarama yaptırmama nedenleri arasında bilgi eksikliği ve şikâyet olmaması nedeniyle tarama gereksinimi duyulmaması ilk sıralarda yer almaktadır. Yapılan analizlerde, eğitim durumu, çalışma durumu ve meslek ile kendi kendine meme muayenesi yapma davranışı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Ancak bu değişkenlerin mamografi çektirme durumu üzerinde anlamlı etkisi bulunmamıştır. Katılımcıların %93,3’ünün düşük risk grubunda yer aldığı belirlenmiştir. Meme kanseri risk algısı arttıkça, mamografi ve klinik meme muayenesi yaptırma oranlarının anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır. Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği medyan puanı 95, Sağlık Algısı Ölçeği medyan puanı 49 olarak bulunmuştur. Meme kanseri tarama yöntemlerini bildiğini ifade eden ve tarama yaptıran kadınların tutum ve sağlık algısı puanları, yaptırmayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Katılımcıların yaşı arttıkça Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği puanının anlamlı şekilde azaldığı, Sağlık Algısı Ölçeği puanı ile yaş arasında ise anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür. Ayrıca tutum puanı arttıkça sağlık algısı puanının da arttığı belirlenmiştir. 50 Sonuç: Kadınların meme kanseri taramaları hakkında bilgi sahibi olmalarına rağmen taramalara katılım oranlarının yeterli düzeyde olmadığı görülmüştür. Tarama yaptırmamanın en önemli nedenlerinden biri, semptom olmadan tarama yapılmayacağı yönündeki yanlış algıdır. Bu nedenle toplumda semptom olmadan da tarama yapılması gerektiğine yönelik farkındalık artırılmalıdır. Özellikle eğitim düzeyi düşük, ev hanımları ve ileri yaş grubundaki kadınların taramalara yönelik tutumlarının ve sağlık algılarının geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Sağlık algısı ile tarama tutumları arasındaki pozitif ilişki göz önünde bulundurularak, yalnızca teorik bilgi ile sınırlı kalmayan, davranış değişikliğini destekleyen, sade ve anlaşılır içeriklere sahip uygulamalı eğitim programlarının geliştirilmesi önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Meme Kanseri, Kanser Taraması, Sağlık Algısı, Tutum, Davranış