Maneb fungusitinin Eisenia fetida üzerindeki biyokimyasal ve genotoksik etkileri


Arş. Gör. Dr. SALİH DİKİLİTAŞ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji, Türkiye

Tez Danışmanı: Özlem Aksoy

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Ditiyokarbamat grubu pestisitler içerisinde yer alan maneb, düşük akut toksisitesi ve kısa çevresel kalıcılığı nedeniyle sebze, meyve ve tarla bitkilerini etkileyen çok sayıda mantar hastalığını kontrol etmek için yaygın olarak kullanılan bir fungusittir ve insanlar için kanserojen olarak sınıflandırılmaktadır. Eisenia fetida, pestisitler ve diğer çevresel kirleticilerin toksik etkilerinin araştırıldığı çalışmalarda model organizma olarak tercih edilen canlıların başında gelmektedir. Bu çalışmada, maneb fungusitinin toksik etkileri, E. fetida üzerinde incelendi. Probit analizi sonucunda, manebin letal konsantrasyonu (LC50) 798,4 mg/kg (kuru toprak) olarak bulundu. Subletal konsantrasyonlarda (50, 100 ve 200 mg/kg (kuru toprak) manebe maruz kalan solucanların ağırlıklarında konsantrasyon artışıyla birlikte azalmalar tespit edildi. Lipid peroksidasyonunun tespiti için yapılan analizlerde, maneb konsantrasyonunun ve maruz kalma süresinin artışına paralel olarak MDA miktarının yükseldiği tespit edildi. CAT ve GST enzim aktivitelerinde de örneklemenin yapıldığı dört farklı günde de kontrol grubuna göre bütün konsantraslarda artışlar gerçekleşti. Tek hücre jel elektroforezi (Comet assay) sonucu elde edilen verilerde, hücre hasarının, maneb konsantrasyonları ve maruz kalma sürelerindeki değişime bağlı olarak arttığı bulundu. Yapılan Real Time PZR analizleri sonucunda, manebe maruz kalan solucanların, reaktif oksijen türlerini (ROT) temizlemek için antioksidan enzim aktivitelerine ait gen ifadelerinde artışlar tespit edildi. Manebin E. fetida üzerindeki etkilerinin fizyolojik, biyokimyasal ve moleküler düzeyde ilk defa araştırıldığı bu çalışma ile manebin solucanlar üzerindeki etkilerinin aydınlatılmasına katkı sağlandı.