Göç politikalarında öznelerin sesini duymak: Göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşları (İstanbul örneği)
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Gonca Polat
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Araştırmanın amacı: göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşu çalışanlarının; uluslararası zorunlu göçe, Türkiye'de yaşama ve Türkiye'nin göç politika ve uygulamalarına dair deneyim ve değerlendirmelerini baskı karşıtı yaklaşım odağında ele alarak; Türkiye'nin göç politika ve uygulamalarına göçmen perspektifinin kazandırılmasında göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşlarının rolünü tartışmaktır. Nitel araştırma yönteminin fenomenolojik yaklaşımına göre gerçekleştirilen bu araştırmanın katılımcıları; İstanbul'da kurulmuş olan 30 göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşu çalışanıdır. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler Maxqda 2018 nitel veri analizi programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda; göçmen perspektifinin kaynağı olarak göç deneyimi, göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşu perspektifinden Türkiye'nin göç politika ve uygulamaları, göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşu perspektifinden uyum olmak üzere üç tema ortaya çıkmıştır. Araştırma kapsamında; göç süreci; göç öncesi hayat, göç yolculuğu ve göç sonrası hayat olmak üzere üç ayrı aşamadan oluşan bir süreç olarak ele alınmıştır. Katılımcıların göç sürecinde edindikleri göç deneyimi göçmen perspektifine kaynaklık etmektedir. Katılımcılar, göç deneyimlerini yerleşiklerden farklı bir bakış açısına sahip olduklarını dile getirmenin yanında yerleşikleri göç etmek zorunda kaldıklarına ikna etmek üzere kullanmışlardır. Katılımcıların Türkiye'nin göç politika ve uygulamalarına dair deneyim ve değerlendirmelerine göre Türkiye'nin göç politika ve uygulamalarının kapsam ve odağının göçmenler değil devletin bekası olduğu anlaşılmaktadır. Göçmen katılımının sağlanamadığı Türkiye'nin göç politika ve uygulamaları göçmen perspektifinden yoksundur. Bu durum baskı karşıtı yaklaşım odağında ele alındığında; hem kamusal alanda hem de sosyal alanda göçmenlerin aleyhine iktidar ilişkilerinin kurulduğu gözlenmiştir. Göçmen perspektifinden yoksun politika ve uygulamalar göç alanındaki sorunları çözemediği gibi başka sorunların da meydana gelmesine sebebiyet vermiştir. Katılımcıların ifadeleri göz önünde bulundurulduğunda; uyumun sadece göçmenlerin sorumluluğunda olmadığı yerleşiklerle göçmenlerin ortak sorumluluğunda olduğu anlaşılmaktadır. Tek taraflı göçmenlerin değişip dönüşmesini öngören politikalar uyumu sağlamak üzere geliştirilmiş olsalar da bu hedefe ulaşmaktan uzak kalmışlardır. Uyumun gerçekleşebilmesi için öncelikle göçmenlerin temel ihtiyaçlarının karşılanması gerektiği anlaşılmaktadır. Göçmen perspektifine sahip göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşları, yerleşiklerle göçmenlerin teması, evrensel mülteci hukuku gibi faktörler uyumu mümkün kılan faktörlerden bazılarıdır. Sonuç olarak; uyumun gerçekleşebilmesi için göç politika ve uygulamalarının geliştirilmesi ve hayata geçirilmesi süreçlerine göçmen katılımının sağlanması gerektiği; bunun da göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşları aracılığıyla gerçekleştirilebileceği anlaşılmaktadır.