Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Sosyal Hizmet Uygulamaları Işığında Çocuk Refahı Alanına İlişkin Bir Süpervizyon Modeli Önerisi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Klinik Odaklı Sosyal Hizmet Doktora, Türkiye

Tez Danışmanı: Rıza Gökler

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu araştırma, sosyal hizmetin çocuk refahı alanına özgü bir süpervizyon modeli önerisi geliştirebilmek amacıyla yapılmıştır.

Nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş olan araştırmanın ilk kısmında ABD’de 5’i sosyal hizmet uzmanı ve 6’sı süpervizör olmak üzere 11 kişiyle; ikinci kısmında ise Türkiye’de 9’u sosyal hizmet uzmanı ve 7’si yönetici olmak üzere 16 kişiyle, toplamda ise 27 kişiyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir Araştırmaya katılan katılımcıların deneyimledikleri süpervizyona, süpervizör profiline, süpervizyon sürecine ve bu süreçte yaşanan sorunlara, süpervizyonun işlevlerine ve süpervizyon sisteminin kurulmasına ilişkin görüşleri ve değerlendirmeleri alınmıştır.

ABD’deki sosyal hizmet uzmanları, süpervizyon sisteminin bazı kurumlarda haftalık düzende işlediğini, bazılarında ise süpervizyon toplantılarının düzensiz ve sadece acil durumlarda yapıldığını belirtmişlerdir. ABD’deki süpervizörler ise, kurumlarında düzenli bir şekilde sistemin işlediğini ve haftalık toplandıklarını, düzenli toplantı imkânı olmayanların ise açık kapı politikasıyla çalışanlarına ihtiyaç duydukları her an süpervizyon desteği verdiklerini belirtmişlerdir. Türkiye’deki sosyal hizmet uzmanları; resmi, yapılandırılmış bir süpervizyon sisteminin olmadığını vurgulayarak, süpervizyona dair ihtiyaçlarını kişisel ilişkiler temelinde daha deneyimli bir meslek elemanına danışarak giderdiklerini belirtmişlerdir. Türkiye’deki sosyal hizmet yöneticileri ise mevcut bir süpervizyon sisteminin olmadığını vurgulayarak, çalışanlarının süpervizyon ihtiyaçlarını bireysel inisiyatifler geliştirerek karşılamaya çalıştıklarını ifade etmişlerdir.

ABD’deki katılımcılar süpervizyon sistemindeki en büyük sorunun iş yükü olduğunu vurgulamışlardır. Buna karşın Türkiye’deki sosyal hizmet uzmanlarına ve yöneticilerine göre sistemde yaşanan sorun, doğrudan resmi bir süpervizyon sisteminin olmadığını belirtmişlerdir.

Süpervizyon işlevleri açısından ABD’deki uygulamalarda sosyal hizmet uzmanlarının süpervizyonun idari, eğitsel ve destekleyici işlevlerinin avantajlarından faydalanabildikleri ve genel olarak bu durumdan memnun oldukları; süpervizörlerin de çeşitli biçimlerde çalışanlarını bu işlevlerden faydalanabilmeleri için destekledikleri görülmüştür. Türkiye’deki uygulamalarda ise sosyal hizmet uzmanlarının süpervizyonun idari, eğitsel ve destekleyici işlevlerinden faydalanamadıkları, bu durumu kişisel girişimleriyle çözmeye çalışan bir kısım sosyal hizmet yöneticisinin bu girişmlerinin yetersiz kaldığı görülmüştür.

Araştırmanın katılımcıları, süpervizyon sisteminin kurulabilmesi için olarak süpervizyonun kapsamı, yasal mevzuatın ve uygulama standartlarının oluşturulması, süpervizörlerde bulunması gereken nitelikler, süpervizörlere yönelik eğitimler ve süpervizörlerin atanma usullerine ilişkin çeşitli öneriler sunmuşlardır.

Araştırma sonucunda, her iki ülkedeki katılımcıların önerileri kapsamlı olarak ele alınmış, literatür bilgisi de dikkate alınarak Türkiye için uygun olduğu düşünülen çocuk refahı alanı için bir süpervizyon sistemi model önerisi tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal hizmet, sosyal hizmet uzmanı, sosyal hizmet yöneticisi, süpervizör, süpervizyon, süpervizyonun işlevleri.