Otomatik Kontrol Ders Notları


Creative Commons License

Yılmaz S.

KOÜ Yayınları, KOÜ Yayın No.313, Kocaeli, 2008

  • Basım Tarihi: 2008
  • Yayın Evi: KOÜ Yayınları, KOÜ Yayın No.313
  • Basıldığı Şehir: Kocaeli

Özet

Bu çalışma, 2005 yılından bu yana KOÜ. Mühendislik Fakültesi Elektronik ve Haberleşme Bölümü’nde vermekte olduğum Otomatik Kontrol dersine ait notlardan oluşmaktadır. Geçmişi oldukça eskilere dayanan kontrol kuramı, disiplinler arası bir konu olmasından ötürü herkesin kendi açısından yorumladığı,  geniş literatür birikimine sahip bir bilim dalıdır. Makineciler, elektrikçiler, tıp elektroniği alanında çalışanlar, endüstriyel otomasyon konusuyla ilgilenenler …, bu dalın farklı yönlerini ele alan çok sayıda kaynak sunmuşlardır. Öğrencilerimizin bu bilgi çeşitliliği arasında kaybolmamaları için notları, ECTS’nin bize öngördüğü müfredat ve ders yükü doğrultusunda  bölümümüz öğrencilerinin öğrenim tarihçelerini ve tutarlı olduğuna inandığım İTÜ Kontrol Mühendiği Bölümü’ne ait Otomatik Kontrol ders içeriklerini göz önüne alarak hazırlamaya çalıştım.

 

Kontrol; bir büyüklüğü bulunduğu değerden alıp, istenen noktaya taşıma ve burada tutma çabasıdır. Notlarda öncelikle tüm sistemlerin ortak temelini oluşturan doğrusal sistem teorisine ait bazı matematiksel kavramlar verilmeye  çalışılmıştır. Ardından bu sistemlerin istenen ölçütler içinde kendilerinden beklenen yanıtları vermesini sağlayacak denetleyicilerin nasıl tasarlanabileceği, denetleyici parametreleriyle sistem yanıtı arasındaki ilişkilerin neler olduğu, başarımlarının hangi ölçütlere göre değerlendirilmesi gerektiği gerek zaman gerekse frekans düzlemi yöntemleriyle açıklanmıştır. Tasarladığımız süreçlerin çalışmasını öngörebilmek için benzetim  programlarından yararlanılmıştır.

 

Elinizdeki notların  yeterli bir kaynak olduğunu söylemek,  tebessümlere yol açmanın ötesinde, kapsamlı bir literatür geçmişini inkar etmek olur. Ancak bir yerden başlamak gerekiyordu.  İlk yıllar kavramlar ve işleyiş biçimleri konusunda gerek öğrencilerimden gerekse değerli hocalarım Orhan TUNÇÖZ ve İbrahim EKSİN’den destek aldım.  Konu içeriklerini elimden geldiği kadar bir neden-sonuç sırası içinde düzenlemeye çalıştım. Başta Sezin ALP, Semih ŞENOL, Vedat KANDEMİR ve Ali ERTİK olmak üzere adını sayamadığım pek çok öğrencimizin bu notların hazırlanmasında önemli katkıları olmuştur. Hepsine teşekkürlerimi sunuyorum.

 

Bölümümüz tüm olanaksızlıklara rağmen, ihtiyaç duyduğumuz asıl şeyi: çalışma, düşünme, hata yapma ve nihayetinde anlama için gerekli zaman ve ortamı bize sağladı. Yapısını tamamlamış, rekabetin görece zor ve toleransın daha sınırlı olduğu birinci kuşak üniversitelerde ben sanırım var olamazdım. Yıllardır kitaplarını okuduğumuz, kendi ekolünü yaratmış olan bu üniversitelerin yanında, otuz yıllık birikimi ile  sanayi, haberleşme sektörü ve araştırma kurumlarına büyük emekleri geçmiş olan bölümümüzün gerek kuramsal gerekse araştırma ve uygulamaya yönelik alt yapısını koruyup güçlendirmek bizim ödevimiz olmalı. “Bilgisayar ile Sayısal Çözümleme” ve “Bulanık Mantık ve Mühendislik Uygulamaları”nın ardından bu son çalışmanın da bölümümüz öğrencileri ve okuyucularımız tarafından  kolay anlaşılır bir kaynak olarak benimsenmesini  ümit ederim.

 

Bu kitabı benden sabır ve sevgilerini eksik etmeyen  sevgili eşime ve canım kızıma armağan ediyorum.

 

 

 

                                                                                                            Serhat YILMAZ

 

 

                                                                                                              Kocaeli  2008