Uyku bozukluklarında kullanılan polisomnografi dışı tanı yöntemlerinden stop-bang anketinin; abdominal obezite ile birlikte değerlendirildiğinde obstrüktif uyku apne sendromu tanısı öngörmedeki etkinliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİL AYDOĞAN DİŞ
Danışman: Haşim Boyacı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Uyku Bozukluklarında Kullanılan Polisomnografi Dışı Tanı Yöntemlerinden STOP- BANG Anketinin; Abdominal Obezite İle Birlikte Değerlendirildiğinde Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Tanısını Öngörmedeki Etkinliği Giriş ve Amaç Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OUAS), uyku sırasında tekrarlayan üst hava yolu tıkanmaları sonucu gelişen, horlama, gündüz aşırı uykululuk ve dinlendirici olmayan uyku ile karakterize yaygın bir solunum bozukluğudur. Polisomnografi (PSG), OUAS tanısında altın standart olmakla birlikte, yüksek maliyeti, zaman alıcı yapısı ve sınırlı erişilebilirliği nedeniyle yaygın taramalarda kısıtlı kullanılabilmektedir. Bu nedenle, çalışmamızda STOP-BANG anketi ile abdominal obezitenin birlikte kullanımının, OUAS tanısını öngörmedeki performansı değerlendirilmiş ve bu yaklaşımın kolay uygulanabilir, düşük maliyetli bir tarama aracı olarak potansiyeli araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem Çalışmaya poliklinik başvuru sonrası uyku laboratuvarında PSG planlanmış olan 86 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen kişilerin; yaş, cinsiyet, meslek gibi demografik bilgileri, ek hastalıkları, sigara öyküsü, antropometrik ölçümleri, OUAS ile ilişkili semptomları sorgulanarak kaydedildi. STOP-BANG anket skoru hesaplandı. Anket skoru 3 puan ve üzeri sonuçlandı ise OUAS açısından yüksek riskli olarak kabul edildi. Abdominal obezite değerlendirilmesinde ise bel çevresi ölçümü erkekler için ≥100 cm, kadınlar için ≥90 cm olması abdominal obezite lehine değerlendirilerek kaydedildi. Uyku laboratuvarında PSG uygulanarak, saatteki apne ve hipopne sayısı kaydedilerek AHİ değeri hesaplandı. AHİ'ye göre; basit horlama (AHİ 30) olarak sınıflandırıldı. Bulgular Çalışmamızda, STOP-BANG skoru düşük olup abdominal obezitesi bulunmayan bireylerde OUAS saptanmamıştır. STOP-BANG skoru yüksek olanlarda OUAS sıklığı anlamlı biçimde artmış, her iki risk faktörünün birlikte varlığında bu oran en yüksek seviyeye ulaşarak istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. STOP-BANG skoru düşük ve abdominal obezitesi olmayan bireylerle, STOP-BANG skoru yüksek ve abdominal obezitesi bulunan bireyler arasında AHİ değerleri açısından anlamlı fark görülmüştür. STOP-BANG ≥3 eşiğinde duyarlılık %95, özgüllük %45, PPV %85 ve NPV %75 olarak bulunmuştur. Abdominal obezitenin eklenmesiyle duyarlılık ve NPV %100'e, PPV %86'ya çıkmış, özgüllük %38'e düşmüştür. Sonuç Bu çalışma, STOP-BANG anketinin abdominal obezite ile birlikte değerlendirilmesinin, OUAS açısından yüksek riskli bireyleri daha doğru belirlemede fayda sağlayabileceğini ve uyku laboratuvarlarına yönlendirilecek hasta seçimini iyileştirebileceğini göstermektedir. Bu yaklaşım, özellikle kaynakların kısıtlı olduğu sağlık sistemlerinde PSG öncesi tarama sürecinin daha verimli yürütülmesine katkı sağlayabilir. Bulguların, daha geniş örneklemli ileri çalışmalarla desteklenmesi ve STOP-BANG anketine eklenebilecek yeni parametrelerle tarama protokollerinin geliştirilmesi, klinik uygulamaya önemli kazanımlar sunabilir. Anahtar Kelimeler: Obstrüktif Uyku Apne Sendromu, STOP-BANG Anketi, Abdominal Obezite, Polisomnografi, Apne-Hipopne İndeksi