Evli Bireylerin Temel Psikolojik İhtiyaçlarının Doyumu ve Evlilik Doyumlarının Yaşam Doyumu İle İlişkisinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİHTER ÖZEN
Danışman: Osman Nejat Akfırat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, evli bireylerin temel psikolojik ihtiyaçlarının doyumunun ve evlilik doyumlarının bireylerin yaşam doyumları ile ilişkisinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu en az 1 yıllık evli 352 kadın ve 207 erkek yetişkin oluşturmaktadır. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Evli Bireyler İçin Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumu Ölçeği", "Evlilik Yaşamı Ölçeği" ve "Yaşam Doyumu Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Veriler SPSS 21 paket program aracılığı ile analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), pearson momentler çarpım korelasyon katsayısı, çoklu doğrusal regresyon ve Hayes-Process Model 4 ve Model 6 aracılık analizi kullanılmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda; temel psikolojik ihtiyaçların alt boyutlarından sevgi/ait olma ihtiyacı ile cinsiyet, gelir durumu, geçmişe dönme durumu arasında; güç ihtiyacı ile gelir durumu, evlilik biçimi ve geçmişe dönme durumu arasında; özgürlük ihtiyacı ile cinsiyet, eşin yaşı, eğitim durumu, eşin çalışma durumu, gelir durumu arasında; eğlence ihtiyacı ile eşin yaşı, evlilik süresi, gelir durumu, çocuk sahibi olma durumu, evlilik biçimi, geçmişe dönme durumu arasında anlamlı bir farklılık vardır. Evlilik doyumu cinsiyete, çalışma durumu, gelir durumu, geçmişe dönme durumuna göre farklılık göstermektedir. Yaşam doyumu ile gelir durumu, çocuk sahibi olma durumu ve geçmişe dönme durumu ile anlamlı bir farklılık görülmektedir. Yaş ve eşin eğitim durumu değişkenleri anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Evli bireylerin temel psikolojik ihtiyaçlarının doyumu, evlilik doyumu ve yaşam doyumu değişkenleri birbirleri ile yüksek düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişkilere sahiptir. Yordayıcılık analizine göre; evlilik doyumu ve temel psikolojik ihtiyaçlar, yaşam doyumunu anlamlı bir şekilde yordadığı saptanmıştır. Aracılık analizine göre; evlilik doyumu ile yaşam doyumunun arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların doyumu toplam puanı ve alt boyutlarının kısmi aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Sevgi ve eğlence alt boyutlarının evlilik doyumu ile yaşam doyumu üzerinde tek başlarına aracılık etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: psikolojik ihtiyaçlar, evlilik doyumu, yaşam doyumu