Okul öncesi dönemde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu yaygınlığı

SİNEM YAVUZ ÖZTÜRK

Okul öncesi dönemde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu yaygınlığı

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİNEM YAVUZ ÖZTÜRK

Danışman: Nursu Çakın Memik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); okul öncesi dönemde (OÖ) başlayıp yetişkinlikte de devam eden nörogelişimsel bozukluklardan biridir. Bu çalışmada Kocaeli'de OÖ-DEHB yaygınlığının araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem ve Gereç: Kocaeli'de okul öncesi eğitim alan 41320 çocuk arasından 3-6 yaş arasındaki 6621 çocuğun ebeveynlerine sosyodemografik veri formu, Conners Anababa Dereceleme Ölçeği-Yenilenmiş Uzun Formu (CADÖ-Y/U), DEHB Derecelendirme Ölçeği-IV Okul Öncesi Sürümü (DEHB-DÖ-IV Okul Öncesi); öğretmenlerine ise Conners Öğretmen Dereceleme Ölçeği-Yenilenmiş Uzun Formu (CÖDÖ-Y/U) ve DEHB-DÖ-IV Okul Öncesi verilmiştir. Değerlendirmeye 689 ebeveyn form ve ölçeği ile 450 öğretmen ölçeği alınmıştır. Ölçeklerin değerlendirilmesi sonucu 87 çocuk DEHB açısından riskli grubu oluşturmuş, ancak 78'i ile DSM-5 ölçütleri kullanılarak klinik görüşme yapılmıştır. Çalışma DEHB tanısı alan 23 çocuk ve kontrol grubunu oluşturan 46 çocuk ile yürütülmüştür. Bulgular: Örneklemimizde OÖ-DEHB yaygınlığı ölçeklerin değerlendirilmesi sonucunda %12.6, klinik görüşmeler sonucunda %3.38 saptanmıştır. DEHB tanılı kız/erkek oranı 1.875 bulunmuştur. DEHB-HD'nin (%1.62) DEHB-B (%1.32) ve DEHB-DE'ye (%0.44) göre daha yaygın görüldüğü saptanmıştır. DEHB'li çocukların olmayanlara göre daha fazla doğum sonrası sarılık geçirdikleri, erken çocukluk döneminde aşırı/sürekli ağladıkları ve yeme sorunu yaşadıkları, 1-3 yaş arasında bakımlarının anneleri tarafından karşılandığı, ilaç tedavisi aldıkları, daha önce çocuk psikiyatrisi başvurularının olduğu saptanmıştır. Annelerinin; eğitim düzeyinin düşük olduğu, ruhsal hastalıklarının bulunduğu, gebelik döneminde sigara içtiği ve tıbbi sorun yaşadığı; babalarının çalışmadığı veya düşük vasıflı bir işte çalıştığı; aile gelirinin ise daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamız; OÖ-DEHB yaygınlığının %3.38 olduğunu göstermiştir. Bu oran göz önüne alındığında erken dönemde DEHB tanısının yaygın olduğu ve tanı koymanın önemi ortaya çıkmıştır. Erken tanı ile tedaviye erken başlanabileceği, bunun da DEHB'nin prognozuna olumlu yönde etki edeceği bilinmektedir. Anahtar Sözcükler: DEHB, okul öncesi dönem, yaygınlık, epidemiyoloji, klinik görünüm.