Birinci basamak hekimlerinin ilk 5 yaşta çocuk sağlığı izlemi hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERAL KASSAP
Danışman: Tuncay Müge Alvur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ VE AMAÇ: Bu çalışmada birinci basamak hekimlerinin ilk 5 yaş çocuk sağlığı izlemi hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirerek eğitim ihtiyacını saptanmak, Aile hekimlerinin üzerine düşen sorumluluklarına dikkat çekmek, bilgilerini güncellemek, çocuk sağlığı izleminin önemini ve gerekliliğini vurgulamak amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma, tanımlayıcı kesitsel tipte bir anket çalışması olarak planlandı. 10.07.2021 – 10.10.2021 tarihleri arasında, Türkiye genelindeki tam zamanlı AHU asistanları, SAHU asistanları, Aile Hekimliği uzmanları ve sertifikalı Aile Hekimlerini kapsayan birinci basamak hekimlerinden çalışmaya katılmayı kabul eden 580 hekime, alt seçenekler içeren literatür taranarak oluşturulmuş olup toplam 36 soru ile hekimlerin sosyo-demografik özellikleri, özgeçmişleri ve ilk 5 yaşta çocuk sağlığı izlemi hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığı sorgulayan anket formları Aile hekimliği eğitimciler ve asistan temsilcileri ile internet üzerinden ve whatsapp grupları üzerinden onar günlük aralarla hatırlatma yapılarak dağıtılmıştır. Katılımcıların verdiği cevaplar puan olarak hesaplanmış olup görev tanımına göre gruplar arasında puanlar karşılaştırılmıştır. İstatistiksel değerlendirme, IBM SPSS 20.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) paket programı ile yapılmıştır. Normal dağılıma uygunluk testi Kolmogorov-Smirnov Testi ile değerlendirilmiştir. Grup sayısı iki olduğunda gruplar arasındaki farklılık normal dağılıma sahip olmayan nümerik değişkenler için Mann Whitney U Testi ile değerlendirilmiştir. Grup sayısı ikiden fazla olduğunda gruplar arasındaki farklılık normal dağılıma sahip olmayan nümerik değişkenler için Kruskal Wallis Testi ile değerlendirilmiştir. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler de Pearson Ki-Kare ve Fischer Exact testi ile belirlenmiştir. p<0.05 istatistiksel olarak önemlilik için yeterli kabul edilmiştir. Çalışma verileri değerlendirilirken ortalama, standart sapma, oran, minimum, maksimum değer gibi tanımlayıcı metodlar kullanıldı, sonuçlar tablo ve grafiklerle gösterildi. BULGULAR: Araştırmaya katılan 580 hekimin 303(%52,2)'ü kadın,277(%47,8)'si erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 30,42±10,486 yıl idi. Katılımcıların %49,1'i daha önce sağlam çocuk sağlığı izlemi ile ilgili eğitim almışken %50,9'u eğitim almamıştı. Katılımcılara yöneltilen 36 soruluk anket neticesinde puanlandırma sistemi yapılmış olup katılımcıların cevaplarına göre en düşük puan alan 8 puan alırken en yüksek puan alan 30 puan almıştır. Katılımcılar ortalama puanı 22,98 ± 3,738 idi. Görev tanımına göre 192(%33,1) tam zamanlı AHU asistanı, 81(%14) SAHU asistanı, 106(%18,3) AHU, 201(%34,7) sözleşmeli Aile hekimi ankete katılmıştır. Gruplara göre ankete katılan hekimlerin aldıkları puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Farklılığı belirlemek amacıyla yapılan ikili karşılaştırma sonuçlarına göre; sözleşmeli Aile hekimlerinin aldıkları bilgi puanı AHU, SAHU ve tam zamanlı AHU asistanlarının aldıkları puanlara göre düşük saptanmıştır (p<0,0001, p<0,0001, p=0,013). Aynı şekilde tam zamanlı AHU asistanlarının aldıkları bilgi puanı AHU ve SAHU asistanlarına göre düşük bulunmuştur (p=0,045, p=0,017). SONUÇ: Bu çalışmada birinci basamak hekimlerinin çocuk sağlığı izlemi ile ilgili yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadıkları ve pratik uygulamada eksiklikler olduğu sonucu çıkmıştır. Bu duruma istinaden sağlıklı nesiller yetiştirmek adına, çocuk sağlığı izlemleri hakkında Aile hekimlerine yönelik verilecek eğitimlerin sayısının artırılması ve eğitim içeriğinin güncel literatür bilgilerine göre düzenlenmesi gerekmektedir. Ayrıca Aile Hekimliği Uzmanlığı eğitiminde pediatri rotasyonun da katkısıyla çocuk sağlığı izleminin önemi vurgulanmalıdır. Alınan eğitimlerin pekiştirilmesi için pratik uygulamalara ihtiyaç olduğundan dolayı Eğitim ASM'lerin sayısının artırılması gerekmektedir. Ayrıca sosyal medya ve internetin de yaygınlaştığı günümüz koşullarında bu platformlardan yapılacak bilgilendirmelerin arttırılması için de çalışmalar yürütülmelidir. Anahtar Kelimeler: Çocuk sağlığı izlemi, taramalar, aile hekimliği, koruyucu hekimlik