Koruyucu ve önleyici sosyal hizmet bağlamında öğretmenlerin madde bağımlılığına yönelik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi: Sancaktepe örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA RECEP YILMAZOĞLU
Danışman: Yıldız Öztan Ulusoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın genel amacı; Sancaktepe ilçesindeki lise düzeyinde okullarda rehber ve branş öğretmenlerinin madde bağımlılığı hakkındaki farkındalık düzeylerinin incelenmesidir. Bu bağlamda rehber öğretmenleri ile branş öğretmenleri arasında farkındalık düzeylerinde farklılık olup olmadığı eğer farklılık varsa buna neden olan etkenler araştırılmıştır. Öğretmenlerin madde bağımlısı veya madde bağımlısı olma riski taşıyan öğrenciler ile karılaştıklarında sosyal hizmet bağlamında ne yapmaları gerektiği konusunda kendilerini yeterli görüp görmediklerini ortaya koymak ve bu bağlamda öneriler sunmaktır. Araştırma evreni Sancaktepe ilçesindeki liselerde görev yapan rehber ve branş öğretmelerinden oluşturmaktadır. Örneklem 10 rehber öğretmeni ve 177 ortak branş öğretmenlerinden oluşmaktadır. Ortak branşlar: coğrafya, felsefe, Türk Dili ve Edebiyatı, tarih, matematik, İngilizce, biyoloji, fizik ve beden eğitimi branşlarıdır. Araştırma, tarama modelindedir. Var olan bir durum tespit edilmeye çalışılmaktadır. Araştırmak istenilen konuya herhangi bir müdahale getirmeden var olan durum anlaşılmaya çalışılmaktadır. Araştırma uygulaması yapılırken ön bilgi formu, bilgi temelli beşli likert ölçekli anket soruları ve bir adet ölçek kullanılmıştır. Ölçek olarak Özay Köse ve Gül'ün hazırlamış olduğu ayrıca geçerlik güvenirlik çalışmasını yaptıkları "Madde Bağımlılığı Farkındalık Ölçeği (MBFÖ)" seçilmiştir (Özay Köse ve Gül, 2018). Elde edilen verilerin analizleri değerlendirilirken IBM SPSS Statistics 22 paket programından yararlanılarak T-testi, Mann-Whitney U testi, One-way Anova, Kruskal-Wallis ve Ki kare testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda rehber öğretmenleri ve branş öğretmenlerinin madde bağımlılığı farkındalık düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Ancak ön bilgi formundaki bilgiler doğrultusunda 2. kısım ölçek skoru ve MBFÖ skoruna göre farklılaşmalar vardır. MBFÖ göre alt başlıklarından 2. kısmında (MKBE) cevaplarına göre rehber öğretmenlerinin farkındalık düzeyleri branş öğretmenlerine göre yüksek bulunmuştur. Madde kullanımı ve bağımlılığı konusunda eğitim alan öğretmenlerin farkındalık düzeyleri eğitim almayan öğretmenlere göre yüksek çıkmıştır. Öğretmen kıdemleri açısından 1-5 yıl ve 21+ kıdem gruplarının 6-10 yıl kıdem gruplarına göre farkındalık düzeyleri yüksektir. Rehber öğretmenlerin madde kullanımı ve bağımlılığı konusunda kendilerini yeterli görüp görmeme düzeyleri beden eğitimi, matematik ve edebiyat öğretmenlerine göre yüksek; diğer branşlara göre farklılaşmamaktadır. Rehber öğretmenlerinin ekip çalışması ve kurumlar arası iş birliği tutumu edebiyat ve matematik öğretmenlerinden yüksek ancak diğer branşlara göre farklılaşmamaktadır. Rehber öğretmenlerin madde bağımlılığı konusunda okullardaki etkinliğinin yeterli düzeyde olmaması, okul mevcuduna göre rehber öğretmen sayısının yetersiz olması ve okul sosyal hizmeti ile birlikte bütüncül bir yaklaşım kazandıracağı ve yaşanılan problemlere daha etkin bir müdahale planı geliştirilebileceği düşünülmektedir. Bu noktada araştırma sonucunda belirtilen önerilerin, daha kapsayıcı bir okul ortamı açısından okul sosyal hizmetinin ve koruyucu önleyici hizmetlerin önemine vurgu yaptığı söylenmektedir. Bu çalışma öğretmenlerde farkındalığın arttırılmasında, madde kullanan veya kullanma riski taşıyan çocukların daha iyi gözlemlenmesinde, madde kullanımının engellenmesinde ve gerekli tedbirlerin alınmasında, kamu politikalarına yön vererek gerekli mevzuat vs. düzenlemelerin yapılmasında, koruyucu ve önleyici hizmetlerin geliştirilmesi ve uygulanmasında katkı sağlayacağı düşünülmektedir.