Boyun diseksiyonu yapılan hastalarda vena jugularis interna'nın morfometrisi, varyasyonu ve topografik anatomisinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU MİHRİBAN GÜVEN
Danışman: Tuncay Çolak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Fonksiyonel boyun diseksiyonu uygulanan hastalarda Vena jugularis interna'nın (VJI) morfolojik-topografik anatomisini ve diğer vasküler, nöral yapılarla ilişkisini incelemektir. İkinci amacımız ise Vena Jugularis İnterna'nın ve dallarının ele aldığımız vakalarda anatomik varyasyonlarını incelemektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya boyun diseksiyonu (BD) yapılan 18-90 yaş arası 32 hasta (27 erkek, 5 kadın) (Yaş ortalaması: 63.031±10 (63.22±11 erkek, 62±8 kadın)] 13 aylık süre içerisinde dahil edildi. Operasyon öncesi tanısal amaçlı çekilen bilgisayarlı tomografi görüntülemesinde vena jugularis interna'nın os hyoidea ve cartilago cricoidea seviyelerindeki transvers çapları ölçüldü, ayrıca çekilen bilgisayarlı tomografi görüntülemelerinde VJI'nın Arteria carotis communis'le (ACC) ilişkisi (anterior, posterior, medial ve lateral) ve VJI'nın cartilago cricoidea seviyesinde ACC ile arasındaki mesafesi gibi morfometrik ölçümler incelendi. Boyun diseksiyonu sırasında musculus digastricus venter posterior hizasından Os clavicula seviyesine kadar VJI'nın uzunluğu ölçülmüş, VJI'den çıkan dal sayısı incelenerek hasta kartlarına kaydedildi. Yine boyun diseksiyonu esnasında VJI'nın anatomik varyasyonları ve nervus accessorius'a (NA) göre anatomik pozisyonu incelenerek hasta kartlarına işlendi. Bulgular: Vena jugularis interna'nın ACC'ye göre pozisyonuna bakıldığında 40 (% 67.7) lateral pozisyonda, 15(%25.5) anterior pozisyonda ve 4(%6.8) posterior yerleşimli olarak tespit edildi. VJI'nın dal sayısına bakıldığında en sık beş dallı olan tipi görüldü (%61). Sağ VJI'nın hem üst çapı hemde alt çapı sol VJI'ye göre daha büyük olarak tespit edildi. Boyun tarafı ve cinsiyete göre VJI'nın üst ve alt çapları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmemiştir. Her iki boyun tarafında da VJI'nın ortalama alt çapı üst çapına göre daha büyük ve istatistiksel olarak pozitif yönde korelasyon bulunmuştur. (P: 0.005, r: 0.732). 15 (% 25.4) boyun tarafında VJI ile ACC arasındaki uzaklık 1 mm ölçülürken, 3 (% 5) boyun tarafında bu uzaklık 4 mm olarak ölçülmüştür. Boyun tarafı ve cinsiyete göre VJI ile ACC arasındaki uzaklık değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmemiştir. N. accessorius'un VJI'ya göre pozisyonu değerlendirildiğinde ise çoğunlukla (% 55.9) anterior pozisyonda tespit edildi. Sağ VJI'nın ortalama uzunluğu 12.43±1.30 mm iken sol VJI'nın uzunluğu 12.27±1.09 mm olarak ölçüldü. Ayrıca 59 boyun tarafının 6'sında VJI'nın anatomik varyasyonları saptanmış ve bu 6 varyasyonun üçünün posterior dallanma varyasyonu, ikisinin bifurkasyon ve birinin ise fenestrasyon varyasyonu şeklinde olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmamız hem BT hemde BD sırasında ölçümlerle, VJI'nın a. carotis communis'e göre konumlarını ölçülebilir kılavuzlarla objektif olarak açıklığa kavuşturmaktadır. Vena jugularis interna ile ACC arasında bulunan önemli anatomik varyasyonlar boyun diseksiyonu cerrahileri ve juguler ven kateterizasyonları sırasında hala önemli riskler teşkil etmektedir. VJI'nın anatomik varyasyonları boyun diseksiyonu sırasında NA ve VJI'nın iatrojenik hasarlanma riskini artırdığından baş-boyun cerrahları bu vakalarda dikkatli olmalıdır. Anahtar Kelimeler: Vena Jugularis interna, Boyun diseksiyonu, Bilgisayarlı tomografi, Anatomik varyasyon.