KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ HASTANESİNDE DİYALİZ TEDAVİSİ ALAN TİP 2 DİYABETES MELLİTUSLU HASTALARIN DİYABET İLE İLGİLİ DENEYİMLERİ; BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM VE AİLE HEKİMİNİN ROLÜNE İLİŞKİN HASTA PERSPEKTİFİNİN NİTEL ÇALIŞMASI
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA BİRANKAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Tuncay Müge Alvur
Eş Danışman: Necmi Eren
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ HASTANESİNDE DİYALİZ TEDAVİSİ ALAN TİP 2 DİYABETES MELLİTUSLU HASTALARIN DİYABET İLE İLGİLİ DENEYİMLERİ; BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM VE AİLE HEKİMİNİN ROLÜNE İLİŞKİN HASTA PERSPEKTİFİNİN NİTEL ÇALIŞMASI Giriş ve Amaç Tip 2 Diyabetes Mellitus, Türkiye'de ve dünyada giderek artış gösteren, çok yönlü komplikasyonlara yol açan kronik bir hastalıktır. Diyabetik nefropati nedeniyle diyaliz tedavisine ihtiyaç duyan bireylerde hastalık yükü belirgin derecede artmakta, bu süreçte birinci basamak sağlık hizmetlerinin rolü daha kritik hâle gelmektedir. Bu çalışma, Kocaeli Üniversitesi Hastanesi'nde diyaliz tedavisi alan yetişkin Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet tanısından diyaliz sürecine uzanan deneyimlerini, karşılaştıkları güçlükleri ve aile hekimlerinden beklentilerini hasta perspektifinden ortaya koymayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem Araştırma, fenomenolojik yaklaşım temelinde nitel desende yürütülmüştür. Ocak–Şubat 2025 tarihleri arasında diyaliz tedavisi gören, diyabetik nefropatiye bağlı son dönem böbrek yetmezliği bulunan 18 yetişkin amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Katılımcılarla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmış; ses kayıtları kelimesi kelimesine çözümlenerek MAXQDA(deneme sürümü) programı ile tematik analiz gerçekleştirilmiştir. Analizde bütüncül yaklaşım ilkeleri ve aile hekimliğinin WONCA çekirdek yeterlilikleri dikkate alınmıştır. Bulgular Tematik analiz sonucunda altı ana tema ortaya çıkmıştır: 1.Tanı süreci, bilgilendirme ve hastalık farkındalığı, 2.Tedavi sürekliliği, ilaç kullanımı ve tedaviye uyum, 3.Diyabet yönetimi ve izlem, 4.Komplikasyonlarla yüzleşme, 5.Diyabet ve psikososyal süreçler, 6.Sağlık sistemi deneyimi ve aile hekiminin rolü. Katılımcıların büyük kısmı diyabet tanısını tesadüfen öğrendiğini, hastalığın ciddiyetini ancak komplikasyonlar geliştiğinde fark ettiğini ifade etmiştir. İlaç kullanımı, beslenme düzeni, glisemik kontrol ve diyaliz tedavisi gibi süreçler hastalık yükünü artırmış; psikososyal açıdan kaygı, bağımlılık hissi, sosyal izolasyon ve tükenmişlik sıkça dile getirilmiştir. Birinci basamakta randevu erişimi, hekim sürekliliği, sevk zinciri ve kurumlar arası iletişimde yaşanan aksaklıklar hastaların bakım süreçlerini olumsuz etkilemiştir. Bununla birlikte, bilgi veren, izlem yapan ve yönlendiren aile hekimlerinin hastaların yönetim sürecine anlamlı destek sağladığı görülmüştür. Sonuç Bu araştırma, diyabetik nefropatiye bağlı olarak diyaliz tedavisi alan Tip 2 diyabetes mellituslu bireylerin, tıbbi, psikososyal ve sağlık sistemiyle ilişkili boyutlarda çok katmanlı deneyimlere sahip olduğunu göstermektedir. Bulgular, birinci basamakta proaktif diyabet taraması, düzenli eğitim, psikososyal destek, tedavi yükünü azaltacak planlamalar ve aile hekimliği hizmetlerinde süreklilik ile koordinasyonun güçlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Çalışma, diyabetli diyaliz hastalarının bakımında bütüncül ve hasta merkezli yaklaşımların gerekliliğine ışık tutmaktadır. Anahtar Sözcükler Tip 2 diyabet; diyaliz; aile hekimliği; bütüncül bakım.