Amerika Birleşik Devletleri'nin Afganistan'dan çekiliş süreci ve Taliban'ın 20 yıl sonra tekrar iktidara gelişinin yazılı basında temsili
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMAD KHALID TAHIRY
Danışman: Aysel Çetinkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Afganistan sahip olduğu jeopolitik konumu ve Orta Asya'nın önemi nedeniyle geçmişten günümüze kadar bir çok büyük devletlerin istilasına uğramıştır. Afganistan'ın zengin yer altı ve yer üstü kaynaklara sahip olması ve Orta Asya'yı Güney Asya'ya, Çin'i Ortadoğu'ya bağlayan jeopolitik konumu, geçmişte büyük imparatorlukların, son asırda Brtitanya Kralığı ve Çarlık Rusya'nın, sonrasında SSCB ve Amerika Birleşik Devletleri'nin yanı sıra, Çin ve komşu ülkelerin, Afganistan üzerinde sürekli mücadele etmelerine neden olmuştur. Afganistan 20. yüzyılda olduğu gibi 21. yüzyılda da huzur ve istikrara kavuşamamıştır. Bu çalışmada Amerika Birleşik Devletleri'nin Afganistan'dan çekiliş süreci ve Taliban'ın 20 yıl sonra tekrar iktidara gelişinin basına yansımaları incelenmiştir. Bu kapsamda Amerika Birleşik Devletleri'nin Ağustos ayı itibarıyla tahliyelerine hız vermesi ve Taliban'ın da Afganistan topraklarını ele geçirme sürecinin yaşandığı 03- Ağustos – 01 Eylül 2021 tarihleri arasında ABD'nin Afganistan'dan çekilişi ve Taliban'ın iktidara gelişinin basına yansımaları incelenmiştir. Bu bağlamda ABD'de en fazla tiraji olan dört gazeteden biri olan The Washinton Post Gazetesi, Türkiye'den Hürriyet gazetesi, Afganistan'da yayın yapan Hasht e Subh ve Etilaatroz gazetelerinin websiteleri üzerinden arşiv taraması yapılarak, haberlerin içerik analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, Amerika Birleşik Devletleri'nin Afganistan'dan geri çekilmesi ve Taliban'ın iktidara gelişine ABD ve Türkiye basınının oldukça önem verdiği, buna karşın Afganistan basınının konuya yeterince ilgi göstermediği saptanmıştır. Afganistan'daki basın çalışanlarının ülkeden tahliye edilmiş olması ve/veya kendi imkanları ile komşu ülkelere sığınmış olmaları nedeniyle ilgili tarihler arasında Afganistan'da çok fazla haber yayınlanamamıştır. Hürriyet gazetesinde bu sürec içerisinde toplam 562 (%54), The Washinton Post gazetesinde 293 (%28), Hasht e Subh gazetesinde (8 AM) 101 (%10) ve Etilaatroz gazetesinde ise 83 (%8) haberin yer aldığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: ABD'nin geri çekilmesi, Taliban, Afganistan, Doha Anlaşması, Savaş, Tahliye Süreci, Taliban'ın İktidara Gelişi, Cumhuriyetin Devrilmesi.