Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde Organ Adları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MESUD BAKIR
Danışman: Kenan Acar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hayatının büyük bir kısmını seyahatlerle geçirmiş, Türk ve dünya tarihinin önemli gezginlerinden olan Evliya Çelebi, gerçekleştirdiği seyahatlerini topladığı 10 ciltlik Seyahatnamesi ile edebiyatımıza değerli bir eser kazandırmıştır. Eserinde birçok bilim alanı adına çok değerli bilgilere yer veren seyyah, gerçekleştirdiği seyahatlerdeki gözlemlerini, yazılı ve sözlü kaynaklardan elde ettiği bilgileri, kendi hatıra ve tecrübelerini bir anlatı ustalığıyla okuyucularına aktarmayı başarmıştır. Bu çalışmada Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde geçen organ adları üzerine bir inceleme yapılmıştır. Öncelikle Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman ve Yücel Dağlı'nın birlikte hazırladığı Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304-305-306-307-308 numaralı, Revan 1457 numaralı Süleymaniye Kütüphanesi Pertev Paşa 462, Hacı Beşir Ağa 452, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar 5973 nolu yazma eserlerin mukayeseli transkripsiyonu olan "Evliya Çelebi Seyahatnamesi" eserine ulaşılmıştır. Bu eserde geçen organ adları belirlenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, belirlenen bu organ adları "İnsan Organları", "Hayvan Organları" ve "Hem İnsanda Bulunan Hem De Hayvanda Bulunan Organlar" olmak üzere üç ana gruba ayrılmıştır. Daha sonra bu organ adlarının birebir aynen geçtiği ifade veya ifadeler, bu organı karşılayan diğer farklı adlar ve son olarak da organ adını içeren deyim, atasözü ve diğer söz öbekleri belirtilmiştir. İkinci bölümde "Türkçe Sözlük'te Bulunan Organ Adları" ve "Türkçe Sözlük'te Bulunmayan Organ Adları" başlıkları altında Seyahatname'de geçen organ adlarının (aynı sayfada aynı anlamda kullanılanları kayıtlara bir kere geçirilmek suretiyle) kullanıldıkları anlamları ve bu anlamlarda kullanım sıklıkları tespit edilmiş ve alfabetik sıra ile verilmiştir. Tezin kaynakçasına yararlanılan çalışmalarla birlikte konuyla ilgili diğer çalışmalar da alınmış, ancak bunlar ayrıca listelenmiştir.