Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANİFE YILMAZ ABAYLI
Danışman: Aslıhan Özlem Polat Işık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı, trans bireylerin kognitif işlevlerini değerlendirerek cinsiyet kimliği ile beyin yapısı ve işlevselliği arasındaki karmaşık ilişkiye ışık tutmaktır. Bu kapsamda elde edilecek bulgular, uzun süredir araştırılan ve tanı yöntemlerinin standardizasyonu için çaba gösterilen cinsiyet disforisinin nörobiyolojik temellerine katkılar sunacak, daha standart ve objektif tanı yöntemlerinin geliştirilmesine zemin hazırlayacak ve bu bireyler için daha etkili, kişiselleştirilmiş sağlık hizmetlerinin oluşturulmasına olanak tanıyacaktır. Bildiğimiz kadarıyla daha önce ülkemizde bu alanda bir çalışma yapılmamış olması sebebiyle; ilk kez Türkiye'den bir transgender örneklemin nöropsikolojik profili değerlendirilmiş olacaktır. Yöntem: 2020-2024 yılları arasında Kocaeli Üniversitesi Hastanesi Cinsiyet Disforisi Birimi'ne başvuran transgender ve cisgender bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada, kognitif fonksiyonları değerlendirmek amacıyla Benton Çizgi Yönü Belirleme Testi, Rey Osterrieth Karmaşık Figür Testi, İz Sürme Testi, Sayı Menzili Testi ve Sözel Akıcılık Testi gibi nöropsikolojik değerlendirme araçları kullanılmıştır. Elde edilen veriler, analiz edilerek gruplar arasındaki nöropsikolojik performans farkları incelenmiştir. Bulgular: Trans bireylerin nöropsikolojik test performansları testlerin çoğunda cis bireylerden daha düşük sonuçlanmış, bu durumun trans bireylerin yaşadığı azınlık stresiyle ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Hormon kullanan ve kullanmayan trans erkeklerin test sonuçları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Sonuç: Trans bireylerin beyin yapı ve fonksiyonlarına dair daha güvenilir veriler elde edilebilmesi için; nöropsikolojik değerlendirme ve nörogörüntüleme bulgularının bir arada değerlendirildiği, kişilerin hormon kullanımı öncesi ve sonrasında takip ve değerlendirilmesinin sürdürülerek analiz edildiği çalışmaların yapılması, cinsiyet disforisinin etiyolojisi ile ilgili literatüre önemli katkılar sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Cinsiyet kimliği, cinsiyet disforisi, kognitif fonksiyonlar, nöropsikolojik test, görsel uzamsal beceriler