Weiss işlevsellikte bozulma ölçeği ebeveyn formu (wibö-e) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHMUT CEM TARAKÇIOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NURSU ÇAKIN MEMİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), çocukluk döneminde sık görülmekte ve işlevsellikte belirgin bozulmaya yol açmaktadır. Türkiye'de DEHB'ye özgü işlevsellikte bozulmayı değerlendiren, geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir ölçek bulunmamaktadır. Bu çalışmada DEHB'ye özgü işlevsellikte bozulmayı değerlendiren Weiss İşlevsellikte Bozulma Ölçeği-Ebeveyn Formu'nun (WİBÖ-E) Türkçe'ye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır.Yöntem: Çalışmaya 250 DEHB tanılı ve 250 sağlıklı çocuk ve ebeveynleri katılmıştır. WİBÖ-E Türkçe sürümünün güvenirliğinin değerlendirilmesinde iç tutarlılık ve test-tekrar test yöntemleri kullanılmıştır. Geçerliğin değerlendirilmesinde açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, birleşen geçerlik ve ayırt edici geçerlik analizleri yapılmıştır.Bulgular: WİBÖ-E okul-davranış ve riskli eylemler alt boyutlarında yer alan altı sorunun tamamının ?0? olarak puanlanması nedeniyle hem 50 maddeden oluşan özgün ölçek formu için, hem de tamamı ?0? olarak puanlanan altı sorunun dahil edilmediği 44 maddelik form için analizler yapılmıştır. WİBÖ-E'nin 50 ve 44 maddelik formlarında toplam ölçek için Cronbach alfa katsayısı 0.93 bulunmuştur. Test-tekrar test güvenirliği için Spearman korelasyon katsayısı 0.93 bulunmuştur. 44 maddelik form üzerinden yapılan açıklayıcı faktör analizinde ölçek maddelerinin en iyi şekilde yedi faktörlü yapıda temsil edildiği ancak bazı maddelerin özgün ölçekten farklı alt boyutlara yerleştiği görülmüştür. Doğrulayıcı faktör analizinde toplam model için tahminin ortalama karekök hatası (TOKH)=0.95 ve karşılaştırmalı uyum indeksi (KUİ)=0.061 bulunmuştur. WİBÖ-E ile DEHB belirtileri, genel işlevsellik düzeyini ve yaşam kalitesini değerlendiren ölçekler arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar bulunmuştur. WİBÖ-E'nin sağlıklı kontrol grubunu ve farklı belirti şiddetindeki DEHB'li hastaları ayırt edebildiği saptanmıştır.Tartışma: Çalışma sonucunda WİBÖ-E'nin DEHB'de işlevsellikte bozulmanın değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir olduğuna karar verilmiştir. Çalışmamızda bazı maddelerde taban etkisinin saptanması ve açıklayıcı faktör analizinde bazı maddelerin özgün ölçekten farklı alt boyutlara yerleşmesi nedeniyle WİBÖ-E alt boyut puanlarının dikkatle yorumlanması önerilmektedir.Anahtar Sözcükler: DEHB, işlevsellik, geçerlilik, güvenirlik, ölçek, yaşam kalitesi