Ortaokul Öğretmenlerinin Eğitim Ortamlarında Yapay Zekâ Uygulamalarının Kullanımına İlişkin Beklentileri, İhtiyaçları ve Kaygılarının İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GONCA ŞAMİLOĞLU

Danışman: Aynur Geçer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada ortaokul öğretmenlerinin yapay zekâ uygulamalarına yönelik beklenti, ihtiyaç ve kaygı düzeyleri incelenmiştir. Araştırmada, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Sakarya ilinde devlet ve özel okullarda görev yapmakta olan ortaokul öğretmenleri yer almıştır. Araştırma yakınsayan paralel karma desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yürütülen çalışmada veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği" ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nitel veriler ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 20 öğretmenden, nicel veriler ise kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 200 öğretmenden elde edilmiştir. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin yapay zekâya ilişkin beklenti ve ihtiyaçlarının özellikle teknik altyapı, pedagojik destek, güvenilir dijital araçlar ve uygulamaya dönük mesleki gelişim alanlarında yoğunlaştığını göstermektedir. Bunun yanında öğretmenler; etik ve güvenlik riskleri, veri gizliliği, öğrencilerin düşünme ve problem çözme süreçlerinde gerekli çabayı göstermeden hazır yanıtlara yönelme ihtimali ve mesleki rollerinin değişebileceği konularında kaygı duymaktadır. Nicel bulgular ise öğretmenlerin yapay zekâ kaygı düzeylerinin orta düzeyin üzerinde olduğunu ve bu kaygıların dijital yeterlik, yapay zekâ okuryazarlığı ve yapay zekânın faydasına duyulan inanç gibi değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılaştığını ortaya koymuştur.