Sivas kent merkezinde kamusal yapılar ve kentin gelişimine etkileri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURAY KARATEPE

Danışman: Oya Şenyurt

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sivas, tarih boyunca sayısız medeniyetler, birçok devlet ve imparatorluk tarafından iskân edilmiştir. Tarih öncesi Neolitik Çağ'dan Beylikler zamanına, Anadolu Selçukluları Devleti'nden Osmanlı Dönemi'ne ve günümüze kadar gelen süreçte, var olan uygarlıklar kentte pek çok yapı inşa etmiş ve her medeniyet şehrin mimari dokusuna kendi izini bırakmıştır. Böylece Sivas, binlerce yıllık tarihi ve konumu gereği önemli güzergâhlar üzerinde bulunması nedeniyle siyasî, askerî ve kültürel olarak Anadolu'nun önemli kentleri arasına girmiştir. Sivas'ın fiziki kentsel yapısı 13. yüzyılda oluşmuştur. Burada hüküm süren her devletin kentin etrafını saran surları ve kaleleri koruması nedeniyle il merkezi surlar içinde sıkışmış ve sınırlarını genişletememiştir. Diğer bir yandan kentin idari merkezi, çevrelendiği surlar sayesinde 19. yüzyıla kadar çeperini muhafaza etmiştir. Bu sayede tarihsel katmanlaşmaya olanak veren kent surları içindeki alan, geçmişten günümüze Sivas ilinin merkezi konumundadır. Çalışılan tez kapsamında, tanımlanan bu alanda var olan, Selçuklu ve İlhanlı Dönemi ile birlikte 19.yüzyıla kadar günümüze gelebilen tüm kamu yapıları incelenmiştir. Ayrıca Osmanlı Devleti, 19. yüzyıl sonundan Cumhuriyet'in kuruluşuna kadar olan döneminde Sivas'ta pek çok kamu yapısı inşa etmiştir. Bu yapılardan birkaçı günümüze ulaşamazken, Sivas Hükümet Konağı, Mülki İdadi Binası, Sivas Sanayi Mektebi, Sivas Jandarma Binası, Sivas Erkek Öğretmen Okulu gibi pek çok yapı bugüne kadar korunabilmiştir. Sonuç olarak, Geç Osmanlı Dönemi'nin Eyalet Merkezi konumunda olan Sivas'ta bu dönemde inşa edilen tüm kamu yapılarının kentteki konumları belirlenmiş ve bu binaların yapılı çevreye etkisi ve mimari özellikleri değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Geç Osmanlı Dönemi, Kamu Yapıları, Kent Merkezi, Osmanlı Mimarlığı, Sivas