Bolu Dağı tünelinin mühendislik jeolojisi ve jeoteknik özelliklerinin destek sistemine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1999
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CÜNEYT HÜSEYİN ŞENTÜRK
Danışman: Özkan Coruk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:bolü DAGi tünelinin mühendislik jeolojisi ve jeoteknİk ÖZELLİKLERİNİN DESTEK SİSTEMİNE ETKİSİ Cüneyt H. ŞENTÜRK Anahtar Kelimeler: Bolu Tüneli, Fay, Destek sistemleri, Deformasyon Özet: Bolu Tüneli içinde bulunduğu tektonik rejimden oldukça etkilenmiştir.Bu tektoniz- maya bağlı oluşmuş jeolojik şartlar/n getirdiği etkiler, tünelde aşırı de formasyonlar, ayna duraysızlıkları ve su problemleri olarak ortaya çıkmıştır.Özellikle fay zonlarında/fay killerinde oluşan şişme basıncının tünel içerisinde ciddi şekilde tarama/tamirat yapılmasına neden olmuştur.Bu durum tüııelcilik açısından ek bir maliyet ve zaman gerektirmiştir. Bolu Tünellerin'de kazılan kısımlarda 7 farklı litoloji belirlenmiştir. Sık olarak rastlanan ve sorunlu olarak geçilen/geçilmekte olan Metasedimentler; fay zonu malzemesine ait birimdir (İkizoluk Fm.). Asarsuyu Girişinde kalınlığı 170-180m. olarak kesilen Breşik Kireçtaşı (Atyayla Fm.) içerisinde karşılaşılan su problemi, yapılan drenajlar ile başarılı bir şekilde geçilmiştir. Buna benzer özellikler 100 m. kalınlıkta kesilen Karbonatlı Kumtaşı (Bayramışlar Fm.) için geçerlidir. Elmalık Girişi için karakteristik olan Fliş ortamı çökelleri (Fmdıcak Fm.) içerisinde oluşan deformasyonlar neticesinde zaman ve maliyet kaybı çok fazla olmuştur. Kalınlığı az, fakat sık olarak kesilen Volkanik dayklar (Andezit, Trakit, Dolerit ve ultabasic.) genelde fay zonlarında görülmüştür ve stabilite problemlerine neden olmuştur. Genelde Elmalık Girişinde gözlenen, Asarsuyu Girişinde'de etkili olan fay killeri yüksek plastisite özelliği ile aşırı deformasyonlara neden olmuştur. Ayna duraysızlıkları, aşırı deformasyonlar ve su gibi sorunların çok sık yaşandığı Bolu Tünelleri'nde alınan önlemler; en son teknolojinin getirdiği jeoteknik aletlerle ile değer lendirildiğinde, elde edilen sonuçlar mevcut projelerin, zaman zaman başarılı olmadı- ğıdır.Bu jeolojik zorluklar içerisinde, farklı metodlar uygulanan tünelde ilerleme; bazı nedenlerden dolayı oldukça yavaş olmaktadır. Bolu Tünellerin'deki bu sorunlara karşı oluşturulan çözümlerin başında; NATM'ın öngördüğü kaya sınıfına ilaveten oluşturulan CM kaya sınıfıdır.Bu kaya sınıfının getirdiği teknik özelliklerin deformasyonlu bölgelerde uygulanması ve başarılı olması sorunların bir kısmını çözmüştür.Fakat bu sistem Elmalık Girişinde karşılaşılan fay killerinde etkili olamamıştır.Elmalık Girişinde deformasyonlu kısımlarda farklı uygulamalar yapılmış- tır.Bernold sistemi Fliş ortamında etkili olurken fay killerinde başarılı olmamıştır.Fay killerinde (Ana fay zonlarında) başarılı olan sistem donatılı yapılan bench galerilerdir. Buna ilaveten yapılan donatılı taban kazıları ve donatılı iç kaplama betonu başarıyı etkileyen unsurlardandır. Bu çalışmada görüldüğü gibi çok karmaşık jeolojik yapıya sahip Bolu Tüneli'nde jeolojinin ön plana çıkarılarak, jeolojik etüdlerin yerinde ve zamanında yapılması, uygulanacak destek sisteminin seçilmesinde ve uygulanmasında çok önem kazanmıştır.