Supra-subduction zon (SSZ) tipi çok fazlı ergime istemlerinde iz element ve OS izotop davranışlarının modellenmesi: Torid kuşağı ofiyolit komplekslerinden örnekler
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM YILDIZ YÜKSEKOL
Danışman: Ercan Aldanmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Güney Türkiye (Kızıldağ ve Mersin) ve Kuzey Kıbrıs'taki Kretase yaşlı ofiyolitlerin manto ve kabuk kayaçlarına ait jeokimyasal özellikleri, yay önü yayılması sırasında kısmi ergimenin doğası ve ilksel manto fazlarında reaktif işlemlerin olası etkilerini gözlemlemek için incelenmiştir. Peridotitlerin 187Os/188Os oranları 0,1171-0,1266 aralığında değişmektedir ve yitim başlangıcından önceki eski ergiyik tüketilimini yansıtan bir manto bölgesini temsil eden Os izotopik değerleri göstermektedir. Numunelerin, okyanusal üst manto değerlerine (187Os/188Os ~0,127) kıyasla 187Os/188Os'ca tüketilmiş olması, dalan diliminin dehidrasyonu sırasında radyojenik 187Os taşınmasının kısıtlı olduğu sığ bir yay önü mantosunu temsil ettiğini göstermektedir. İnceleme alanı olan üç bölgede de manto kayaçlarının tüm kayaç Al2O3 ve MgO içeriklerinin kısmi ergime modelleri, düşük Ti içerikleri ve spinellerin yüksek Cr# (0,47-0,75) değerleri bu kayaçların yaklaşık %16 ila 20 arasında değişen orta-yüksek ergime dereceleriyle oluşmuş kısmi ergime kalıntıları olduklarını göstermektedir. Peridotitlerin majör ve iz element jeokimyasal özellikleri, oksidasyon düzeyini arttıran sulu bazaltik ergiyiklerle etkileşim yoluyla önemli derecede modal ve kimyasal bileşim modifikasyonuna maruz kaldıklarına işaret etmektedir. Tüketilmiş harzburjitlerde hafif ve orta NTE'lerce zenginleşmiş klinopiroksenler ve yüksek modal olivin içerikleri, yaygın ergiyik-katı reaksiyonel işlemlerinin etkilerini göstermektedir. Bileşimsel olarak ilksel yay toleyitlerine benzeyen etkileşen ergiyikler, muhtemelen yay önü yayılmasının erken aşamalarında manto kamasının astenosferik alt kısmından türemiş ve sonrasında açık sistem reaktif ergiyik akışı yoluyla yukarıya göç etmişlerdir. Yukarıya doğru hareket eden ergiyikler üstteki litosferik mantoda değişken derecelerde tüketilmiş harzburjitlerle reaksiyona girerek daha fazla ergimeye neden olmuşlardır. Bu ikinci aşama ergime, hem yaygın bir şekilde reaktif harzburjitlerin/dunitlerin oluşumuna hem de yerel olarak, olivin ve klinopiroksence doygun ergiyiklerle etkileşimin katkısını içeren sığ ergiyiklerle reaksiyonların sonucunda yeniden zenginleşen harzburjitlerin oluşumuna yol açmıştır. Ortopiroksen çözünümü reaksiyona giren ergiyiğin silika bakımından zenginleşmesine ve uyumsuz elementlerce seyrelmesine neden olarak bileşimsel olarak yay önü bazaltı (FAB) ve boninite benzer son ergiyiklerin oluşumuna yol açmıştır.