TÜRKİYE SELÜLOZ VE KÂĞIT FABRİKALARI İŞLETMELERİNİN (SEKA) TÜRKİYE EKONOMİSİNE KATKILARI (1970-1990)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAVUZ USTA

Danışman: Mehmet Emin Yardımcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kâğıt fabrikası, "Sümerbank İzmit Kağıt ve Karton Fabrikası" adı ile 1936 yılında Kocaeli'nde kurulmuştur. 21.06.1955 tarihinde Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları İşletmesi (SEKA) ismini alan fabrika daha da büyüyerek, 2., 3., 4., ve 5., kağıt fabrikalarını da bünyesinde kurmuş ve ithalatı azaltma vazifesine tüm hızıyla devam etmiştir. 1970'li yıllarla beraber büyük atılımlar gösteren SEKA Zonguldak, Kastamonu, Giresun, Afyon, Bolu, Muğla, Balıkesir, Mersin illerindeki müesseselerini faaliyete geçirmiştir. Ülkeyi ithal ürünlere bağımlılıktan kurtarmak için kurulmuş Cumhuriyetin ilk sanayi kuruluşlarından olan SEKA, 1953 yılından itibaren ithalatı yüzde elli bandından geriye düşürmeyi başarmış ve 1970'lerden itibaren memleketin kağıt ihtiyacının çok büyük bir bölümünü tedarik ederek ülke ekonomisine yeri doldurulamaz faydalar sağlamıştır. SEKA 1980'lerde önceki yıllarda yapmış olduğu yatırımların meyvesini toplayarak büyük tonajlarda kağıt imalatı gerçekleştirse de bu yıllarda yurtiçi tüketimi karşılama oranı yıl be yıl düşmüştür. 1980'lerin Neo-liberalizm dalgasından payını fazlasıyla alan SEKA'nın yeni tesis açması planları durdurulduğu gibi mevcut müesseselerinin yenilemesi izni dahi verilmemiştir. Kocaeli dışındaki müesseseleri zamanla özelleştirilen veya kapatılan SEKA'nın İzmit SEKA fabrikasının faaliyetine 2005'te zarar etmesi ve teknolojisinin yetersizliği sebebiyle tamamen son verilmiştir. Fabrika yerleşkesinin kentsel yaşama yeniden entegre edilebilmesi için 2006'da arazinin sahil kısmı SEKA Park adıyla rekreasyon ve kültür alanı haline getirilmiştir. 2005'te tescillenerek korunması gerekli endüstri mirası kabul edilen SEKA I. Kağıt Fabrikası'nın kalan kısmında ise kuruluşunun 80. yılında, 06 Kasım 2016 tarihinde SEKA Kağıt Müzesi açılmıştır.