Diyarbakır ili Sur ilçesi Savaş Mahallesinde yer alan tarihi konut yapısının mimari koruma bağlamında incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RUBİN KARAKOYUNLU

Danışman: Emre Kishalı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bir toplumun geçmişten günümüze kadar biriktirdiği somut ve somut olmayan kültürel mirası o topluma kimlik kazandırır. Kültürel varlıklar sadece bulunduğu topraktaki insanların değil tüm insanların evrensel mirasıdır. Bu sebeple bu varlıkların korunması ve geleceğe taşınması büyük önem arz etmektedir. Geçmişte yaşanan savaşlar, ekonomik sorunlar, değişen sosyo-kültürel durumlar kültür varlıklarının tahribine yol açmıştır. Diyarbakır ili tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır ve geçmişten bugüne önemli merkezlerden biri olup çok sayıda uygarlığın izlerini taşıyan anıtsal yapılara sahiptir. Binlerce yıllık kültürel birikimi Diyarbakır kent mimarisini oluşturmuştur. Tarihi birçok kent gibi Diyarbakır'da 20.yüzyılın ortalarında ciddi bir değişime uğramıştır. Tarihi yapıların olduğu Suriçi bölgesinde özellikle 2015 yılından bugüne büyük bir tahribat yaşanmıştır. Mimari alanlar, toplumsal yaşamımızın kentsel yapılarını oluşturur; hafızanın yerleştiği ve toplumsal alışverişin gerçekleştiği yerlerdir. Bu nedenle mimari yıkım, bir toplumun sosyal dokusunun derinliklerine ulaşır. Bu sebeple kentin geleneksel mimarisini korumak, kentin kültürel zenginliğini sürdürebilmek adına yapılacak her çalışma önemlidir. Tez kapsamında, Diyarbakır ili ve geleneksek Diyarbakır konutları ve koruma sorunları ile ilgili bilimsel literatür çalışması yapılmıştır. Diyarbakır Suriçi bölgesinde bulunan geleneksel Diyarbakır evlerinden biri olan ve 2015 yılında yaşanan çatışmalı süreçte büyük bir hasar göre Savaş mahallesinde 386 ada 11 ve 13 parselde bulunan bir yapı seçilmiştir. Yapının 2018 yılında başka bir firma tarafından restorasyon projeleri çizilmiştir ve restorasyon süreci başlamıştır fakat daha sonra yarım bırakılmıştır. Tezde yapının mevcut hali incelenmiştir, detaylı hasar ve malzeme analizi, rölöve, restitüsyon ve restorasyon çizimleri yapılmıştır. Diyarbakır'daki tarihi yapıların koruma sorunları göz önünde bulundurularak koruma önerisi sunulmuştur.