Kahve mekânı tasarımı ve kullanıcı ilişkisinin fenomenolojik yöntemler üzerinden irdelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESMAHAN BETÜL ŞAHİN
Danışman: Didem Erten Bilgiç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çevresi ile etkileşim halinde olan insan, bedensel deneyimler ve duyumlar yoluyla mekânı algılamaktadır. Bu doğrultuda algılanan mekân kullanıcının zihninde yer ederek anlamlanır. Modernizmin gözü akılla ilişkilendiren gözmerkezci bakış açısı, zaman içinde hem mekânı tasarlayan hem de kullanıcısı için tamamen göreceli bir güzellik anlayışı ile deneyimden uzak estetik formları ortaya çıkarmıştır. Ancak mekânı algılama ve bellekte mekâna dair bilgiler toplama; beş duyunun ötesinde, yaşamsallık, mekân özne etkileşimi, duyum, deneyim, hareket, zaman ve öznellikle şekillenerek mümkündür. Bu mekânsal pratiklerin odak noktasını fenomenoloji oluşturur. Tezde, fenomenolojik yöntemin mekân algısındaki etkin rolü araştırılırken gözmerkezci yöntemle karşılaştırılması yoluna gidilmiştir. Öncelikle mekânın kullanıcıları tarafından duyu ve duyumlar aracılığı ile algılanması, hareket, zaman ve deneyimle beraber "yer" e dönüşmesi ve bellekte kalıcılığı kuramsal olarak incelenmiştir. Ardından kuramsal konunun örnek alan çalışması kapsamında veri elde etmek için kahve sunum-satış alanları seçilmiştir. Bu mekânlar köklü tarihi geçmişlerinin çalışmaya katkısı ve günümüzdeki popülerliği nedeniyle tercih edilmiştir. Çalışmanın devamında kahvenin tüm Avrupa'ya yayılması sırasında köprü görevi gören İstanbul'un Beyoğlu semtinde beş kahve mekânı seçilmiştir. Bu mekânları deneyimleyen 20 kişi üzerinde mekânları nasıl algıladıklarına ve mekân tasarımlarına ilişkin hatırladıklarına yönelik anket çalışmaları yapılmıştır. Anketlerde, mekânı algılamada duyum ve deneyime dayanan algı ögelerini barındıran mekânlar ile görsel algıya dayanan ögeleri barındıran mekânlardan hangilerinin kullanıcı hafızasında olumlu ve kalıcı etkiler-anılar bıraktığı sorgulanmıştır. Sonuç olarak iç mekân, sadece görme duyusuna hitap eden şekilde değil, ruh ve beden bütünlüğü içinde çok duyulu deneyime imkân veren şekilde tasarlandığında, kullanıcı memnuniyetinde tam başarıya ulaşılacaktır.