Kendine zarar verme davranışı ile beyindeki nöronal bağlantı ilişkisi

ELİF ŞENTÜRK KESKİN

Kendine zarar verme davranışı ile beyindeki nöronal bağlantı ilişkisi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF ŞENTÜRK KESKİN

Danışman: Özlem Yıldız Gündoğdu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve amaç: Çalışmamızda kendine zarar verme davranışı ve beyindeki nöronal bağlantı ilişkisi incelenmiştir. Yöntem: Çalışmamızda olgu grubunu Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniği'nde Mart 2023- Haziran 2023 tarihleri arasında kendine zarar verici davranışı nedeniyle takipli olan, acil olarak başvurmuş veya Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Acil Servisi tarafından konsülte edilmiş 14-18 yaş arası 26 ergen oluşturmuştur. Kontrol grubunu ise herhangi bir nedenle Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'ne başvuran ancak kendine zarar verme davranışı olmayan olgu grubu ile yaş, cinsiyet açısından eşleştirilmiş 26 ergen oluşturmuştur. Çalışmamıza katılan ergenlere sosyodemografik veri formu, Beck Depresyon Ölçeği, İntihar Olasılığı Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği ve kendine zarar verme davranışı olan ergenlere Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanteri uygulandıktan sonra Kocaeli Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı'na yönlendirilerek katılımcılara DTG ve fMRG yapılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza katılan ergenlerden KZVD olan ergenlerin, KZVD olmayanlara kıyasla sosyoekonomik düzeylerinin, okul başarılarının, çevre ile sorun paylaşımının daha düşük olduğu, sigara kullanımı, evden kaçma davranışı ve polis müdehalesi gerektirecek olaya karışma sayısının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Olgu grubunda SSRI ve antipsikotik ilaç kullanımı kontrol grubuna göre yüksek olarak bulunmuştur. Olgu grubundaki ergenlerde intihar davranışı, intihar olasılığı, depresyon düzeyi ve aleksitimi düzeyi daha fazla bulunmuş olup; Beck Depresyon Ölçeği toplam puanları, İntihar Olasılığı Ölçeği toplam puanları ile tüm alt ölçek puanları ve Toronto Aleksitimi Ölçeği toplam puanları ve duyguları tanıma ile duyguları ifade etme alt ölçek puanları kontrol gruba göre yüksek olarak saptanmıştır. Çalışmamızda kendine zarar verme davranışı biçimleri ve ölçek puanları ile FA değerleri karşılaştırılmıştır. Yakma davranışı olan ergenlerde düşük singulat FA değerleri saptanmış olup, intiharı önleme amacıyla KZVD uygulayan ergenlerde ve intihar olasılığı ölçeği puanları yüksek olan ergenlerde sağ unsinat FA skorlarında düşüklük saptanmıştır. Çalışmamızda kontrol grubuna kıyasla olgu grubundaki ergenlerde sağ arkuat ve sol unsinat fasikülde FA değerleri daha düşük saptanmış olup bu düşüklük istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Çalışmamızda olgu grubundaki ergenlerde ağrı ile çeşitli ödül/acı işleme bölgelerindan olan insular korteks ve süperior temporal kortekste kontrol grubuna göre daha fazla aktivasyon saptanmıştır. Sonuç: Çalışma sonuçlarımız, kendine zarar verme davranışı olan ergenlerde, sağ unsinat FA değerlerinin intihar olasılığını öngörerek prognoz belirteci olarak kullanılabileceğini, tedavide klinik gidişatın takibi ve tedavi etkinliğini değerlendirme aracı olarak insular korteks ve superior temporal korteks aktivasyonlarının yardımcı bir belirteç olabileceğini desteklemektedir. Bununla birlikte, daha büyük örneklem grubu ile yapılacak, neden sonuç ilişkilerinin ele alınacağı uzunlamasına takip çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır.