Türkiye-Rusya mukayesesi ekseninde hâkim parti sisteminin dinamikleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDULKADİR CESUR

Danışman: Abdulvahap Akıncı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hâkim-parti sisteminin ortaya çıkışında ve hâkimiyetin pekiştirilmesi sürecinde hangi faktörlerin ya da dinamiklerin rol oynadığı konusu artan ilgiyle literatürde tartışılmaya devam etmektedir. Bu ilginin temelinde bir taraftan hâkim partili ülkeler evreninin giderek genişlemeye devam etmesi, diğer taraftan söz konusu evren içinde yer alan ülkelerde ortaya çıkan ve demokrasilerin kalbinde gedik açan patolojik durumlar ve buna karşın konuyla ilgili literatürde karşılaşılan eksiklik yatmaktadır. Bu bağlamda hem söz konusu eksikliğin giderilmesine hem de literatürde devam eden akademik tartışmalara katkı sağlamayı amaçlayan tez araştırmasının konusunu, hâkim-parti sisteminin henüz teorize edilememiş veya belli bir sistem haline getirilememiş muhtemel dinamikleri oluşturmaktadır. Çalışmada bu dinamiklerin neler olabileceği ve bunların hâkimiyetin pekiştirilmesi sürecindeki belirleyicilik düzeyleri, pek çok açıdan benzerlikler taşıyan iki hâkim partili ülke olan Türkiye ile Rusya'nın mukayesesi üzerinden ele alınmaktadır. Literatürde tartışılan ve ileri sürülen hâkim-parti sisteminin dinamiklerine dair yeniden bir değerlendirme yapma imkânı sağlayacak olan bu araştırmada karşılaştırmalı yöntem dahilinde literatür taraması ve doküman incelemesine başvurulmuştur. Bu minvalde ilk olarak parti sistemleri ve hâkim-parti sistemine ilişkin bir teorik çerçeve ortaya konmuş, akabinde dünyadaki deneyimlerinden ve literatürden faydalanılarak oluşturulan genel çerçeve doğrultusunda hâkim-parti sisteminin dinamikleri konusu ele alınmıştır. Takip eden sonraki bölümlerde Türkiye ile Rusya bu dinamikler ekseninde değerlendirilmiş ve sonuç bölümünde elde edilen bulguların mukayeseli analizi yapılmıştır.