İntravenöz port kateteri kullanılan çocuk onkoloji hastalarında kateter komplikasyonlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL NADYA TOPLAR
Danışman: Uğur Demirsoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Port kateterler, yoğun tedavi gereksinimi olan çocukluk çağı kanserlerinde, kemoterapi, çeşitli ilaçlar, kan ve kan ürünleri, idame sıvıları veya uzun süreli total parenteral nutrisyon verilmesi amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde intravenöz port kateteri yerleştirilen çocuk onkoloji hastalarının retrospektif değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Onkoloji Bölümü'nde takip ve tedavi edilen, Ocak 2014 ile Ağustos 2020 tarihleri arasında port kateteri takılmış olan hastalara ait dosyalar ve kayıtlar retrospektif olarak incelendi. Veriler bölüm kayıtlarından ve onkoloji dosyalarından elde edildi. Çocuk Onkoloji Bilim Dalı'nda takipli 61 hastaya port kateteri takılma işlemi uygulandı. Bunlardan 55 hastaya 1 kez port kateteri takılırken 6 hastaya 2 kez port kateteri takıldı. 47 hastaya 1 kez, 4 hastaya 2 kez port kateteri çıkarma işlemi uygulandı. Birinci port kateterin takılı kalma süresi ortalama 7 ay, ikinci defa takılı kalma süresi ortalama 9,5 aydı. Hastalara port kateter takılma zamanı ortalama olarak tedavi başlangıcından 2 ay sonraydı. Port kateter takılma işleminin uygulandığı damarlar değerlendirildiğinde ilk defa takılma işlemi yapılan 61 hastanın 44 (%72,1)'ünde sağ internal juguler, 16 (%26,2)'sında sol internal juguler, 1 (%1,6)'inde sağ subklavyen ven kullanıldı. İkinci defa port kateter takılma işlemi yapılan 6 hastanın 4 (%6,5)'ünde sağ internal juguler, 1 (%1,6)'inde sol internal juguler, 1 (%1,6)'inde sol femoral ven kullanıldı. 61 hastanın 43 (%70,4)'ünde port kateter komplikasyonu görülmedi. 2 (%3,3) hastada akut komplikasyon gerçekleşti: 1 (%1,6) hastada hematom, 1 (%1,6) hastada aritmi gelişti. 16 (%26,2) hastada kronik komplikasyon gelişti. 6 (%9,8) hastada port kateterle ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu, 5 (%8,2) hastada lokal port enfeksiyonu, 3 (%4,9) hastada port kateter tıkanması, 1 (%1,6) hastada kateterle ilişkili venöz tromboz, 1 (%1,6) hastada port kateterin çıkması veya kopması görüldü. 61 hastanın 14 (%22,9)'ünün port kateteri halen takılı olup tedavileri devam etmektedir. 25 (%40,9)'inin port kateteri tedavilerinin bitmesi nedeniyle çıkarıldı. 9 (%14,7) hastanın kansere bağlı ölüm, 13 (%21,3) hastanın ise komplikasyon nedeniyle port kateteri çıkarıldı. Bu hastalardan 4 (%6,6)'ünde lokal port kateter enfeksiyonu, 4 (%6,6)'ünde kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu, 3 (%4,9)'ünde port kateter tıkanması, 1 (%1,6)'inde kateterle ilişkili venöz tromboz, 1 (%1,6)'inde port kateter çıkması veya kopması (kateter malfonksiyonu) görüldü. iv Komplikasyon nedeniyle port kateteri çıkarılan 13 hastanın 6'sına ikinci port kateteri takıldı. İkinci port kateteri takılan 6 hastanın 2'sinde port kateter halen takılı olup tedavileri devam etmektedir, 2'sinin tedavi bitimi nedeniyle port kateterleri çıkarıldı, 2'sinin kansere bağlı ölüm nedeniyle port kateteri çıkarıldı. İkinci port kateteri takılan hastalarda port komplikasyonu görülmedi. Sonuç olarak elde ettiğimiz port kateter komplikasyon oranlarının literatürden daha düşük olduğu görüldü. Bunun nedeninin port kateterlerin deneyimli cerrahlar tarafından takılması ve kateter bakımlarının eğitimli bir ekip tarafından düzenli aralıklarla yapılması olduğunu düşünmekteyiz. Port katetertakılma işlemi uygulanan 61 hastanın 40 tanesinin ailesi ile görüşüldü (exitus olan hastalar anket için çalışma dışı bırakıldı ve bazı hastaların ailelerine ulaşılamadı). Hastaların ebeveynlerinden 17 (%42,5)'si doktorların önerileri üzerine tedavinin başında çocuklarına port kateteri takılmasını kabul etmişti, 23 (%57,5)'ü ancak tedavi için damar yolu bulunmasında yaşanan problemler ortaya çıktıktan sonra port kateteri takılmasını kabul etmişti. 40 hasta yakınının (ailesinin) 36 (%90)'sı port kateteri takıldığı için memnun olduklarını, port kateterin hayat kalitelerini belirgin seviyede artırdığını belirtti. Ancak damar yolu açılmasında problem geliştiğinde port kateterin takılmasını kabul eden 23 hasta yakınına portun kullanım kolaylığını gözeterek tedavinin en başında takılmasını tercih edip etmeyecekleri soruldu. 19 (%82,6)'u evet yanıtını, 4 (%17,3)'ü hayır yanıtını verdi. Solid tümör saptanan ve çocuk onkoloji bölümünde tedavisi başlanacak olan hastaların ailelerine port kateter kullanımının avantaj ve dezavantajlarının detaylı olarak anlatılması ve bu çalışmanın sonucunda elde ettiğimiz ailelerin port kateter hakkındaki yüksek memnuniyetinin yeni hasta ailelerine aktarılması ailelerin port kateter takılmasına onay verme oranlarını artıracaktır. Böylece hastalarda sürekli ve güvenilir kateterizasyon sağlanacak ve hastaların tedavileri daha etkin bir şekilde devam edebilecektir. Anahtar kelimeler: İntravenöz port kateter, çocuk onkoloji