İç mekân tasarımında fenomenolojik algı ilkeleri ve Troya Müzesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İÇ MİMARLIK ANASANAT DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUBA ÇELİK
Danışman: Didem Erten Bilgiç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasının odak noktası özne yani mekân kullanıcısı ve mekân etkileşimidir. Mekân tasarımlarında modernlik ve göze hitap etmek çoğu zaman öncelikli gözükse de mekânı algılama ve zihinde yer etmesini sağlamak için özneyi merkeze koyarak duyuları aracılığı ile mekânı yorumlaması gerekmektedir. Bu araştırma ile kullanıcının mekân ile ne şekilde etkileşime geçtiği ve geçmiş deneyimleri, mesleği, yaşı gibi bireysel özelliklerinin bu etkileşimdeki rolü tartışılmıştır. Ziyaretçinin mekâna dahil olmasını keşfetmek için mekân kullanıcısını algının merkezine koyan fenomenolojik yaklaşım tercih edilmiştir. Nesnenin ziyaretçinin yansımasını çağrıştırması, algılamak için duyularını etkileşim içinde kullanması ve nereden geldiğini, nasıl yapıldığını sorgulama isteği, fenomenolojik algının alt kuramları ile birlikte incelenmiştir. Birinci bölümde Türkiye ve Dünya'da müzeciliğin gelişimi ve müze türlerinden bahsedilmiştir. Teknolojinin gelişimi ile birlikte müzelerde nesiller arası bilgiyi aktarmak için kullanılan araçlar ve bu araçların yaşanan deneyime etkilerinden bahsedilmiştir. Özellikle Covid-19 salgını sebebiyle pandemi boyunca müzelerin sanal ortamda ziyaret edilmesi hedeflenmektedir. Aralık 2020'de alınan verilere göre, sanal müzeler ve ören yerleri 1 yılda 11 milyon 400 bin kez ziyaret edilmiştir. İkinci bölümde mekân tanımı ve mekânın fenomenolojik olarak algılanmasındaki etkenler incelenmiştir. Algı ilk olarak görsel olarak başlasa da ziyaretçi belleğinde yer tutmasında diğer duyuların tamamlayıcı hatta zaman zaman hayati öneminin olmasının sebeplerinden bahsedilmiştir. Tüm duyuları dikkate alarak özneyi merkeze koyan tasarım şekli mekân tasarımlarında kalıcı etki yarattığı görülmüştür. Troya Müzesi fenomenoloji kuramı kapsamında irdelenmiş, kullanıcının mekânı algılamasındaki alt kuramlar belirtilmiştir. Fenomenolojik araştırma yaklaşımına ilişkin yoruma dayalı sorular hazırlanarak, müze ziyaretçileri için çevrim içi bir anket oluşturulmuştur. Dijital ortamda toplanan veriler sınıflandırılarak ikinci bölümde belirtilen kuramlara göre yorumlanmış ve mekân deneyiminin öznenin zihninde canlandırdığı sonuçları belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Algı, Mekân, Müze, Fenomenoloji, Troya