Didem Elif Yaşa SOYDAN

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Otomotiv Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Didem Elif Yaşa SOYDAN

Danışman: Hasan Kaya

Özet:

N2 SINIFI TİCARİ ARAÇLAR İÇİN METAL/KOMPOZİT/ GERİ DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ KOMPOZİT ARA BÖLMELERİN MEKANİK PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

ÖZET

Bu tez çalışmasında, N2 sınıfı ticari araçlarda kullanılan ara bölme parçalarının üretiminde tercih edilebilecek üç farklı malzeme türü değerlendirilmiştir: alüminyum, düşük ağırlıklı takviyeli termoplastik paneller (DATT) ve geri dönüştürülmüş PET keçe esaslı kompozit yapılar. Ara bölmeler, sürücü alanı ile yük bölümünü ayırarak güvenliği sağlayan emniyet parçalarıdır. Bu nedenle, kullanılan malzemelerin dinamik yüklere karşı yeterli mukavemeti göstermesi ve aynı zamanda hafiflik ile çevresel sürdürülebilirlik sunması günümüz gereksinimleri açısından önemlidir. Bu kapsamda geliştirilen prototipler mekanik ve çevresel açıdan karşılaştırılmıştır. PET keçenin taşıyıcı bir ara bölme parçasında değerlendirilmesi, çalışmanın literatüre katkı sağlayan temel yönlerinden biridir. Kompozit numuneler termokompresyon yöntemiyle üretilmiş ve farklı kompozisyonlar denenerek prototipler hazırlanmıştır. Malzemelerin performansını belirlemek amacıyla çekme, darbe, eğme, yük güvenliği ve sertlik testleri uygulanmış; mikroyapı analizi için optik mikroskop, SEM ve EDS incelemeleri gerçekleştirilmiştir. PET keçe ara bölme prototipi için ayrıca kısa ve uzun süreli ısıl yaşlandırma, fotometrik buharlaşma ve koku testleri yapılmıştır. Elde edilen mekanik özellikler sırasıyla şu şekildedir: AA5754 alüminyum numuneler 264 MPa çekme mukavemeti ve 292–326 HV₀.₁ mikrosertlik göstermiştir. DATT panel, 70,9 MPa çekme mukavemeti, %1,6 uzama, 50,5 kJ/m² darbe dayanımı ve 40 Shore D sertlik değerleri sergilemiştir. PET keçe kompozit yapı ise 31,4 MPa çekme mukavemeti, %18,4 uzama, 53,6 kJ/m² darbe dayanımı ve 54–62 Shore D sertlik göstermiştir. PET kompozitte fotometrik buharlaşma geçirgenliği %83,8, koku skoru 1,1 olup yaşlandırma sonrası belirgin bir renk değişimi görülmemiştir. Sonuç olarak, geri dönüştürülmüş PET keçe tabanlı kompozit yapının, ticari araç ara bölmeleri için teknik ve çevresel açıdan uygulanabilir bir alternatif olabileceği görülmüştür.