KADIN FUTBOLCULARIN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE LİDERLİK YÖNELİMLERİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAN SU
Danışman: Betül Bayazıt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırmanın amacı, kadın futbolcuları kişilik özellikleri ve liderlik yönelimleri açısından incelemektir. Yöntem: Araştırmamız; temel felsefesi bakımından uygulamalı, amacı bakımından açıklayıcı, yöntemi bakımından nicel ve ilişkisel tarama, süresi bakımından kesitsel ve analiz birimi bakımından gruptur. Araştırmanın evrenini Türkiye Futbol Federasyonu 2022-2023 sezonu kadın futbol liglerinde (Süper Lig, 1. Lig, 2. Lig ve 3. Lig) yer alan kulüplerde lisanslı ve aktif olarak mücadele eden toplam 1409 kadın futbolcu oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde amaçlı örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin kişisel verilerinin toplanabilmesi adına kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Bu formda; yaş grubu, anne mesleği, baba mesleği, eğitim düzeyi, lig seviyesi, oynadığı mevki ve millilik durumu ile ilgili 7 adet soru bulunmaktadır. Katılımcıların, beş temel kişilik özelliğini ölçebilmek için Gosling ve arkadaşları (2003) tarafından geliştirilen ve Atak (2013) tarafından Türkçeye uyarlanmış olan "On-Maddeli Kişilik Ölçeği (OMKÖ)", liderlik yönelimlerini belirleyebilmek için Dursun, Günay ve Yenel (2019) tarafından geliştirilmiş olan "Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği (ÇYLYÖ)" kullanılmıştır. Veriler SPSS 25 paket programlarında analiz edilmiştir. SPSS 25 paket programında verilerin normal dağılıma uygun olup olmadıklarını belirlemek için çarpıklık ve basıklık değerlerine bakılmış ve bu değerlerin -2 ve +2 arasında olduğu görülmüştür. Veriler normal dağılım gösterdiği için parametrik testlerle analizler gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı istatistiksel hesaplamalar (frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma), bağımsız değişkenlerde 3 ve daha fazla olan değişkenler için One-Way ANOVA kullanılmıştır. One-Way ANOVA aracılığı ile gerçekleştirilen işlemlerde anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır. Anlamlı farklılığın kaynaklandığı grubun belirlenmesi için LSD testi kullanılmıştır. İki ölçek arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Kadın futbol liglerine katılarak araştırmaya dâhil olan bireylerin On-Maddeli Kişilik Ölçme Aracı puan ortalamalarının yaş grubu değişkenine göre ANOVA sonuçlarında; faktörlerin ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunurken (p<0,05), anne mesleği, baba mesleği, eğitim durumu, lig seviyesi, oynadığı mevki ve millilik durumu değişkenlerine göre ANOVA sonuçlarında ise; faktörlerin ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Kadın futbol liglerine katılarak araştırmaya dâhil olan bireylerin Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçme Aracı puan ortalamalarının yaş grubu, baba mesleği, eğitim durumu, lig seviyesi, oynadığı mevki ve millilik durumu değişkenlerine göre ANOVA sonuçlarında; faktörlerin ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunurken (p<0,05), anne mesleği değişkenine göre ANOVA sonuçlarında ise; faktörlerin ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Katılımcıların kişilik ölçme aracı ve çok yönlü liderlik yönelimleri düzeylerine ilişkin korelasyon analiz sonuçlarına göre araştırmaya katılan kadın futbolcuların kişilik ölçme aracı dışa dönüklük, duygusal denge, sorumluluk alt boyutları ile Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği insan kaynaklı liderlik, yapısal liderlik alt boyutlarında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunurken, politik liderlik, karizmatik liderlik alt boyutlarında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Araştırmaya katılan kadın futbolcuların kişilik ölçme aracı deneyimlere açıklık ve yumuşak başlılık alt boyutları ile Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği politik liderlik, insan kaynaklı liderlik, karizmatik liderlik ve yapısal liderlik alt boyutlarında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuç: Araştırmaya katılan kadın futbolcuların en yüksek puan ortalamaları dışa dönüklük kişilik özelliği ve insan kaynaklı liderlik yönelimi alt boyutlarında bulunurken, en düşük puan ortalamaları ise duygusal denge kişilik özelliği ve yapısal liderlik yönelimi alt boyutlarında görülmüştür. Ayrıca kişilik özellikleri ile liderlik yönelimleri tüm alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, takım sporlarında sağlıklı ve güçlü bir kişilik yapısı ile birlikte sporcu liderlerin varlığı takım kimyasının uyumlanmasında, etkili iletişimin sağlanmasında, istenilen performansa ulaşılmasında, hedeflere ortak akıl ile yol alınması noktasında önemli bir yere sahip olduğu söylenebilir.