Sağlıklı hayat merkezlerinin birinci basamakta koruyucu sağlık hizmetlerine katkısı:İzmit sağlıklı hayat merkezi örneği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET CANIGENİŞ
Danışman: Tuncay Müge Alvur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Koruyucu sağlık hizmetleri, hastalıkları önlemeyi, birey ve toplum sağlığını korumayı amaçlayan ve sağlık sistemimizde çok önemli bir yere sahip olan hizmetler bütünüdür. Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM), birinci basamak sağlık hizmetlerini güçlendirmek ve sağlıklı yaşam biçimini teşvik etmek amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından kurulmuştur. Bu çalışma ile kişilerin SHM'lerdeki sağlık hizmeti kullanımlarının birinci basamakta koruyucu sağlık hizmetlerine etkisini ortaya koymayı amaçladık. Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı tipte bir anket çalışmasıdır. 15 Ağustos - 15 Ekim 2022 tarihleri arasında İzmit SHM'ye başvuran yetişkinlere uygulanmıştır. 355 kişinin katıldığı çalışmanın ilk bölümünde demografik bilgiler; ikinci bölümünde SHM'den haberdar olma, SHM'ye başvuru nedenleri, kronik hastalıklar ve takip eden birimler; üçüncü bölümünde SHM'nin alternatifleri, SHM'den memnuniyet oranları ve DSÖ'nün Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-8) yer almaktadır. İstatistiksel değerlendirme istatistik paket programları ile yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan 355 kişinin %34,9'u erkek, %65,1'i kadındır. Katılımcıların yaş ortalaması 42,9 yıl (±11,8), ortanca değeri 42 yıldır (min:18, 25per:34, 75per:52, max:70). Katılımcıların %27,3'ü bekar, %72,7'si evlidir. Eğitim durumlarına bakıldığında %56,9'u lise mezunu ve üzeri, %43,1'i ortaokul mezunu ve altıdır. Kronik hastalığı olanların oranı %29,9'dur. Kronik hastalığı olanların %91,9'u ikinci ve üçüncü basamakta takiplidir. Katılımcıların %50,7'si SHM'ye aile hekimi tarafından yönlendirilmiştir. En fazla başvuru %42,5 ile KETEM'e olmuştur. SHM'nin alternatifleri sorgulandığında, katılımcıların %59,4'ü "SHM olmasaydı bir kuruma başvururdum." yanıtını vermiştir ve bunların %39,3'ü birinci basamağı, %60,7'si ikinci ve üçüncü basamağı tercih etmiştir. Eğitim durumları lise mezunu ve üstü olanların %68,2'si ikinci ve üçüncü basamağı tercih etmiştir. SHM'den memnuniyet seviyelerine bakıldığında, katılımcıların %84,8'i olumlu yanıt vermiştir. Katılımcıların yaşam kalitesi ölçeğine göre toplam puanlarının 31,3 (±5,9), ortanca değerin 32 (min:8, max:40) olduğu görülmüştür. Yaşam kalitesi ile memnuniyet seviyeleri (p:0,030) ve cinsiyetler (p:0,001) arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Erkeklerin yaşam kalitelerinin ortalamasının 32,6 (±6,3), kadınların ise 30,5 (±5,6) olduğu görülmüştür. Sonuç: Çalışmamız sonucu SHM'lerin koruyucu sağlık hizmetlerine katkılarının şekli anlaşılmış olup sağlık sistemimizin daha iyi hale getirilmesine yardımcı olabilmek için imkanlarının iyileştirilmesi ve yaygınlaştırılması gereklidir. SHM'deki hizmetlerin bilinirliğinin, eğitim seviyesi yüksek kesimde daha fazla olduğu görülmüştür. SHM'lerde verilen hizmetlerin toplumun her kesimine tanıtılması gerektiği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Sağlıklı Hayat Merkezi, koruyucu sağlık hizmetleri, birinci basamak