Diyabetik ketoasidoz tanısı alan hastaların değerlendirilmesi: COVİD-19 pandemisinin etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİMGE DİLAN AKBULUT ÇOBANOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Berrin Arslan
Eş Danışman: Emre Gezer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetes mellitus (DM), insülin sekresyonu, insülin etkisi veya her ikisindeki kusurların neden olduğu kronik hiperglisemi ile karakterize kronik geniş spektrumlu metabolik bir bozukluktur. Hastalığın akut ve kronik komplikasyon riskini azaltmak için hastaların ve tıbbi destek sağlayan ekibin eğitimi hastalığın yönetiminde çok önemli yer tutar. Diyabetik ketoasidoz diyabet hastalığının en önemli acil durumlarından biridir. Çalışmamızda Diyabetik Ketoasidoz ile hastanemize başvuran hastaları Covid-19 pandemisi öncesi ve sonrası olacak şekilde gruplandırarak DKA gelişiminde rol oynayan faktörler, hastaların DKA ile başvuru sıklığı, DKA sebebiyle verilen tedavinin sonlandırılma süresi, DKA ile yatırılan hastaların Covid-19 pandemisi ile ilgili özellikleri (aşı durumları, enfeksiyonu geçirip geçirmemeleri vb.), DKA şiddetleri, hastaların diyabet tipleri ve DKA sebepli mortalite gibi durumları incelemeyi amaçladık. Ayrıca Covid-19 geçirme ve aşı öykülerinin ketoasidoz ve seyri ile ilişkisini araştırmayı hedefledik. Gereç ve yöntem: 01.01.2016-31.12.2023 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi acil servis ve polikliniklerine başvurmuş, Endokrinoloji ve Metabolizma bilim dalı servisinde tedavi edilen DKA olguları dahil edildi. Hastane Nucleus sistemi üzerinden alınan verilerde, belirtilen tarihlerde yatırılan 2673 hasta tarandı. Çalışmaya dahil etme kriterlerini karşılayan 151 hasta çalışmaya dahil edildi. Ülkemizde ilk Covid-19 vakasının görüldüğü tarih 11.03.2020 olması sebebiyle 01.01.2016-10.03.2020 Covid-19 pandemi öncesi ve 11.03.2020- 31.12.2023 Covid-19 pandemi dönemi ve sonrası olarak belirlendi Pandemi öncesi ve sonrası tanı alan tüm olguların demografik özellikleri, ortalama hastanede yatış süreleri, DKA'dan çıkış süreleri, klinik özellikleri, komorbidite durumları, mortalite oranları, YBÜ sevk durumları, presipite edici faktörler, tetkik ve tedavi ret oranları, komplikasyon özellikleri, laboratuvar verileri, DKA şiddeti (hafifi, orta ve ciddi DKA) ve sonlanım durumları (tedavi ret veya taburcu) karşılaştırıldı. Bulgular: 2673 hasta tarandı, 151 hasta çalışmaya dahil edildi,151 hastanın 73'ü (%48) pandemi öncesi, 88'i (%52) pandemi sonrasında tanı alan hastalardı. Olguların 88'i (%58,3) kadın ,63'ü (%41,7) erkek; yaş ortalaması 48,5±18,8 yıl olarak saptandı. Hastaların 85'ini (%56,3) tip 1 diyabetli hastalar, 66'sını (%43,7) tip 2 diyabetli hastalar oluşturmaktaydı. En sık görülen DKA kolaylaştırıcı faktörü %27,2 (n=41) ile enfeksiyondu ve enfeksiyon grubu içerisinde de en sık neden pnömoni olarak görüldü. Pandemi sonrası dönemde DKA vakalarında pandemi öncesine göre erkek cinsiyette anlamlı yüksek saptandı(p=0,033). Pandemi sonrasındaki tip 2 diyabetli hastaların oranı pandemi öncesindeki orana göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu. (p=0,023). Pandemi sonrasındaki hastalarda pandemi öncesi gruba göre kolaylaştırıcı faktör olarak pnömonide anlamlı artış saptanmıştır (p=0,028). Pandemi sonrasındaki hasta grubunda pandemi öncesine göre pandemi sonrası lehine HbA1C değerinde artış anlamlı bulunmuştur(p=0,009). Covid-19 enfeksiyonu geçirmeyen hastalarda Covid-19 enfeksiyonu geçiren hastalara göre DKA gelişiminde kolaylaştırıcı faktörler arasında genitoüriner enfeksiyonlarda anlamlı yükseklik saptanmıştır(p=0,042). Covid-19 enfeksiyonu geçiren hastalarda Covid-19 enfeksiyonu geçirmeyen hastalara göre DKA gelişiminde kolaylaştırıcı faktörler arasında kardiyak nedenlerde anlamlı yükseklik bulunmuştur(p=0,036). Covid-19 aşısı olan hasta grubunda Covid-19 aşısı olmayan gruba göre mortalite oranı anlamlı olarak düşük saptanmıştır(p=0,043) Sonuç: Covid-19 pandemisinin diyabet üzerindeki olumsuz etkilerinin ve enfeksiyona karşı aşılanmanın öneminin ortaya konduğu bu çalışmamızda, pandeminin multisistemik etkileri olmakla beraber kontrolsüz diyabet belirteci olan HbA1c gibi parametreleri yükselttiği, DKA gelişimini kolaylaştırabilecek enfektif ve kardiyak hadise gelişimini kolaylaştırdığı, DKA şiddeti üzerinde klinik ve biyokimyasal olumsuz etkilerinin olduğu, özellikle erkek cinsiyetin pandemi döneminde DKA açısından daha fazla etkilendiği, Covid-19 enfeksiyonuna karşı aşılamanın mortaliteyi azalttığını gösterdik. Daha fazla merkezden daha fazla hasta ile yapılacak olan çalışmalar literatüre bu konu hakkında daha çok katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Diyabetes Mellitus, Diyabetik Ketoasidoz, Covid-19 enfeksiyonu