Gazetecilik Alanının Dönüşümünde Periferi Aktörlerin Rolü: Alan Teorisi Çerçevesinde Türkiye Medya Alanı Üzerine Bir İnceleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TURANCAN ŞİRVANLI
Danışman: Emel Şerife Baştürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Pierre Bourdieu'nün bir kültürel üretim alanı olarak kavramsallaştırdığı gazetecilik alanı, dijitalleşme, ekonomik krizler, politik dönüşümler ve toplumsal güven kaybı gibi küresel dinamiklerin etkisiyle köklü değişimler yaşamaktadır. Bu değişim süreci, gazetecilik mesleğinin geleneksel normları ile kurumsal otoritesini zayıflatmış, medya alanının merkezinde yapısal boşluklar yaratarak periferi konumundaki yeni aktörlerin öne çıkmasına zemin hazırlamıştır. Uluslararası literatürde "periferi aktörler" ya da "müdahaleci medya" olarak tanımlanan bu yeni oluşumlar, teyit platformları, yurttaş gazetecileri, açık veri araştırma grupları ve video hikâye anlatıcıları gibi çeşitli pratiklerle kendilerini göstermektedir. Öte yandan, medya-demokrasi ilişkisinin kurumsallaşmadığı ve merkez medyanın göreli özerkliğini kaybederek siyasal alana eklemlendiği Türkiye gibi bağlamlarda, merkez dışında konumlanan bu aktörlerin anlam ve işlevi daha kritik bir önem kazanmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, Türkiye'de merkez medya dışında yer alan ve uluslararası literatürde periferi aktörler olarak adlandırılan yeni nesil yayıncıları tanımlamayı, bu aktörlerin medya alanındaki konumlarını ve önemlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problemi, söz konusu yeni aktörlerin Türkiye medya ekosistemindeki konumlarının, dönüştürücü stratejilerinin ve medya-demokrasi ilişkisine etkilerinin anlaşılmasıdır. Teorik çerçeve olarak Bourdieu'nün alan teorisi ve gazetecilikte sınır çalışmaları yaklaşımı benimsenmiştir. Nitel araştırma deseninin kullanıldığı bu çalışmada, Türkiye'de faaliyet gösteren doğrulama platformlarından start-up yayıncılara, bağımsız gazetecilerden YouTube hikâye anlatıcılarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan yeni nesil yayıncılarla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu yayıncıların içerikleri içerik analizi tekniği ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular, periferideki aktörlerin merkez medyadan farklı stratejiler ve sermaye türleriyle alt-alan oluşturduğunu, ancak, genel medya alanının yapısal kırılganlıklarından da etkilendiklerini göstermektedir.