Hekimlerin çocukluk çağında özel durumlarda aşılama uygulamaları ve aşı takviminde yer almayan aşılara dair bilgi düzeyleri ile farkındalıklarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERCAN DOĞAN
Danışman: Tuncay Müge Alvur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çocukluk çağı aşılama programları genellikle sağlıklı, herhangi bir özel durumu olmayan çocuklar dikkate alınarak hazırlanmıştır. Hastalıklar veya alınan tedaviler sebebiyle meydana gelen özel durumlar, aşılama sürecinin bireye özgü olarak değiştirilmesini gerek-tirmektedir. Ülkemizde rutinde uygulanan aşıların yanı sıra takvimde yer almayan aşılar da kullanılmaktadır (örneğin; meningokok aşıları, rotavirüs ve human papilloma virüs aşıları). Çalışmamızın amacı çocukluk çağında aşılamada özel durumlara ve rutin dışı aşılara dair hekimlerin bilgi ve farkındalık düzeylerini değerlendirmektir. Çalışmamız, Kocaeli Üniver-sitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı bünyesinde tıpta uzmanlık tezi çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki çalışmamıza pratisyen, aile hekimliği asistanı, ai-le hekimliği uzmanı, pediatri asistanı ve pediatri uzmanı hekimler çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler çevrimiçi bir anket yoluyla toplanmış, sosyal medya veya e-posta yoluyla Türkiye genelinde hekimlere ulaştırılmıştır. Temmuz-Eylül 2021 tarihleri arasında anketi 515 hekim yanıtlamıştır. 30 soruluk anket 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde sosyo demografik özellikler (Yaş, cinsiyet, çocuk sahibi olma durumu, hekimlik süresi, asistanlık süresi, söz-leşmeli aile hekimliği uzmanlığı kadrosunda olma, geçmişte pratisyen olarak çalışma, özel durumlarda aşılamaya dair eğitim almış olma, çalışılan kurum, sosyal pediatri rotasyonu yapma, uzmanlık süresi), ikinci bölümde aşılama farkındalığı ve öz yeterlilik durumları (bilgi düzeyleri, bilgi kaynakları, aşı önerme durumları), son bölümde aşılama bilgisi sorgulanmış-tır. Bilgiyi ölçen sorular üzerinden aşılama bilgisi puanı hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışmada yer alan 515 hekimden 147'si (%28,5) pratisyen hekim, 183'ü (%35,5) aile hekimliği asistanı, 71'i (%13,8) aile hekimliği uzmanı, 36'sı (%7) pediatri asis-tanı, 78'i (%15,2) pediatri uzmanıdır. Pediatri uzmanlarının aşı bilgisi puanı; pratisyenlere, aile hekimliği asistanlarına ve pediatri asistanlarına kıyasla anlamlı olarak yüksek saptanmış-tır (tüm karşılaştırmalar için p<0,001). Aile hekimliği uzmanlarının aldıkları puan pratisyen-lere ve aile hekimliği asistanlarına kıyasla anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (sırasıyla p<0,001 ve p=0,025). Aşılama bilgisi puanları karşılaştırıldığında; aile hekimliği asistanları ve pediatri asistanları için hekimlik süresi 5 yıldan uzun olanların ve özel durumlara dair aşılama eğitimi alanların puanları anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (sırasıyla aile hekimliği asistanları için p=0,017; p=0,043 pediatri asistanları için p=0,005; p=0,006). Sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı kadrosundaki asistanların (n=46) aşı bilgisi puanları tam zamanlı aile hekimliği asistanlarına (n=137) kıyasla yüksek saptanmıştır (p=0,002). Sosyal pediatri ro-tasyonu yapan pediatri asistanlarının (n=5) puanları rotasyon yapmayanlara (n=31) göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0,004). Bilgi düzeyleri ve aşı önerme durumlarına göre puan karşılaştırmalarında anlamlı farklar mevcuttur. Sonuç: Takvim dışı aşıların uygulanmasına ve özel durumlarda aşılamaya dair bilgi ve farkındalık düzeyinin artması için mezuniyet öncesi ve mezuniyet sonrasında hekimlere yeterli eğitim ve destek verilmelidir.