Farklı yer ivmesi değerlerinde Adapazarı-Erenler-Serdivan (Sakarya) zeminleri sıvılaşma analizlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL ATASOY
Danışman: Ahmet Karakaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada; Adapazarı ovasındaki birbirine komşu üç merkez ilçe Adapazarı-Erenler-Serdivan zeminlerinin farklı yer ivmesi büyüklüklerinde davranışları araştırılmıştır. Kuzey Anadolu Fayı denetiminde gelişen Adapazarı ovasında genelde çakıllı, kumlu, siltli ve killi birimlerden oluşan alüvyal çökeller vardır. Sondaj verilerinin de desteklemiş olduğu, kil, silt, kum, çakıl oranları değişken olan ince ve iri daneli sedimentlerden oluşan alüvyon zemin içinde yeraltı suyu seviyesinin yüzeye yakın olması sıvılaşma olayının varlığına işaret etmiştir. İncelemenin ilk aşamasında iri daneli zeminlerde SPT-N30 değerlerine dayalı analiz yöntemi kullanılmıştır. İri daneli zeminlerde sıvılaşma potansiyeli, sıvılaşmaya bağlı oluşan oturma değerleri ve sıvılaşma potansiyeli indeksi araştırılmıştır. Sakarya İlinde faaliyet gösteren özel zemin araştırma firmalarından tenin edilen 49 sondaj delgisinden elde edilen arazi ve laboratuvar deney sonuçları ile yeraltı su seviyesi ölçümlerinden yararlanılmıştır. Bu verilerle 3 farklı yer ivmesinde (0,332 g, 0,415 g, 0,498 g) Seed ve İdriss (1971)'in geliştirdiği yöntem ve bu yöntemin uygulandığı LiquefyPro (v.5.8) programı vasıtasıyla, SPT-N30 değerlerine dayalı sıvılaşma analizi yapılmıştır. sıvılaşma potansiyeli belirlenmiş ve oturma hesaplamaları yapılmıştır. Bu analizler sonucunda sıvılaşma potansiyeli ve sıvılaşmaya bağlı oturma miktarları belirlenmiştir. Standart Sıvılaşma Analizine göre inceleme alanında açılan 49 sondajdan; 0,332 g ivme değerinde 25, 0,415 g değerinde 29, 0,498 g değerinde 30 adedinde sıvılaşma varlığı tespit edilmiştir. Yapılan analizde 0,332 g ivme değerinde 0,01-15,05 cm ortalama 2,77 cm, 0,415 g ivme değerinde 0,03-15,82 cm ortalama 3,28 cm, 0,498 g ivme değerinde ise 0,03-15,86 cm ortalama 3,48 cm oturma miktarı belirlenmiştir. İnce daneli zeminlerde siltli birimler için yeterince veri olmadığından killi birimler için Bray ve Sancio (2006) yöntemi ile sıvılaşmaya yatkınlık analizi yapılmıştır. Toplam 332 veri değerlendirilmiş olup sadece Adapazarı zeminlerine ait 2 sondajda 4 adet veride sıvılaşmaya yatkınlık tespit edilmiştir. Sıvılaşma analizi ile elde edilen Fs değeri ile Sıvılaşma Potansiyeli İndeksi hesaplanmıştır. Sonuç olarak 49 sondajdan 27 adedinde 3 ivme değerlerinde olmak üzere sıvılaşma potansiyeli indeksi varlığı tespit edilerek sıvılaşmanın yüzeydeki etkisi çok düşük, düşük, yüksek, çok yüksek olarak derecelendirilmiş ve inceleme alanının farklı kesimlerinde bu derecelerin tamamı görülmüştür. Elde edilen sıvılaşma potansiyeli, sıvılaşma kaynaklı oturmalar ve sıvılaşma potansiyel indeksi verileri ArcGIS programı kullanılarak haritalanmıştır. İnceleme alanı genelinde özellikle SM (Siltli Kum) birimlerinde daha fazla sıvılaşma potansiyeli olduğu görülmüştür. İvme değerinin artmasına bağlı olarak oturma miktarlarında artış tespit edilmiştir ayrıca sıvılaşma potansiyel indeksine göre daha geniş alanlar risk altında kalmıştır.