Çizgi filmlerin çevresel farkındalık açısından incelenmesi (TRT Çocuk örneği)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ÖZKUZUGÜDENLİ
Danışman: FATMA BELGİN ÖZAYDINLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde doğal çevreden kopuk yaşayan çocuklar vakitlerinin çoğunu evde geçirmekte ve çevreyle ilgili bilgilerini genellikle ebeveynlerinden ya da medya araçlarından alabilmektedirler. İçinde bulunduğumuz COVID-19 pandemi koşulları da çocukların doğa ile etkileşimini daha da azaltmış ve çocuklar televizyon, tablet gibi medya araçlarına daha fazla yönelmiştir. Bu araştırmada, özellikle okul öncesi dönemde son derece önemli olan çizgi filmler çevresel farkındalık açısından ele alınmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman (belge) analizi kullanılmıştır. Araştırmanın, örneklemini resmi devlet kanalı olan TRT Çocuk kanalının YOUTUBE sayfasında 2020 COVID-19 pandemi döneminde yayınlanan 10 çizgi film oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri doküman analizi yöntemi ile toplanmış, veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın analizinde araştırmacı haricinde okul öncesi dönemde çevresel farkındalık konusunda araştırma yapmış tarafsız bir uzman tarafından da incelenen çizgi filmlerden notlar alınmış, karşılaştırılmış ve yeniden düzenlenmiştir. Toplanan verilerden kodlar oluşturulmuş kodlardan birbiriyle ilişkisi olanlar derlenerek kategorilere, kategorilerden temalara ulaşılmıştır. Araştırmada alanyazına dayalı olarak belirlenen 8 çevre başlığı altında 20 tema ve 59 kategoriye ulaşılmıştır. Araştırmada TRT Çocuk kanalında yayınlanan çizgi filmlerde en fazla yer verilen çevre konusunun bitkiler, en az yer verilen konunun ise küresel ısınma konusu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada ayrıca, bazı çizgi filmlerde çevre farkındalığına dönük bazı sözel metin ve görseller yer alsa da çoğunlukla çevre unsurlarının görsel bir efekt olarak arka planda kaldığı ve çevre-insan ilişkisine odaklanarak, çevreyi insanla ilişkili olarak yansıttığı, bitki-hayvan etkileşimine neredeyse hiç yer verilmediği ortaya çıkmıştır. Sonuçlar doğrultusunda çizgi filmlerin çocuklar üzerindeki etkileri düşünüldüğünde yapımcıların çizgi filmlerde çevre faktörlerini daha etkin bir şekilde kullanmaları, ele alınan konuların sadece görsel araç olmamaları aynı zamanda çizgi filmlerdeki karakterlerin tavır ve davranışlarıyla da desteklemeleri önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Çevre, Çevre eğitimi, Çevresel farkındalık, Çizgi filmler, Okul öncesi dönem, TRT Çocuk.