Gölcük merkez aile sağlığı merkezine başvuran tip 2 diyabet hastalarının ozon tedavisi hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPEREN PAYZA
Danışman: Tuncay Müge Alvur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, Kocaeli ili Gölcük ilçesinde bir aile sağlığı merkezine başvuran Tip2 diyabet tanılı hastaların ozon tedavisine ve yan etkilerine ilişkin bilgi düzeyleri ile ozonoterapi tutumlarının değerlendirilmesi; ayrıca bu değişkenlerin sosyodemografik özellikler ve mesleki deneyim ile ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu kesitsel anket çalışması, 01.09.2025–30.09.2025 tarihleri arasında Kocaeli ili Gölcük ilçesinde bir aile sağlığı merkezine başvuran 230 Tip2 diyabet tanılı hasta ile yapılmıştır. Anket çalışması literatür taramasıyla hazırlanmış, standart ölçek içermeyen anket 43 sorudan oluşmuştur. İlk 9 soru katılımcıların sosyodemografik ve hastalıkla ilişkili özelliklerini değerlendirmekte, sonraki 34 soru ise ozon tedavisine ilişkin bilgi, tutum ve davranış boyutlarını içeren 3 ana başlık altında toplanmış önermelerden oluşmaktadır. Normal dağılım Kolmogorov-Smirnov testi ile incelenmiş, nümerik değişkenler frekans (yüzde) olarak sunulmuştur. Kategorik değişkenlerde gruplar arası fark Fisher's Exact, Yates ve Monte Carlo kikare testleri ile analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 53,6±11,1 yıl olup, yaş aralığı 20–85 yıl arasındadır. Katılımcıların 123'ü (%53,5) erkek, 107'si (%46,5) kadındır. Medeni durum açısından 199'u (%86,5) evli, 31'i (%13,5) bekârdır. Eğitim düzeyi dağılımı; ilkokul ve altı 55 (%23,9), ortaokul 23 (%10,0), lise 66 (%28,7) ve üniversite ve üzeri 86 (%37,4) şeklindedir. Meslek gruplarına bakıldığında 17'si (%7,4) sağlık çalışanı, 213'ü (%92,6) diğer meslek gruplarındandır. Aylık hane gelirinde katılımcıların 59'u (%25,7) "gelirim giderimden az", 118'i (%51,3) "denk", 53'ü (%23,0) ise "fazla" yanıtını vermiştir. Ozon tedavisine ilişkin genel bilgi düzeyi düşük–orta seviyede olup, doğru yanıt oranları %10,9–%57,4 arasında değişmiştir. "Ozon tedavisi belirli yöntemlerle uygulanır" önermesini %56,1 doğru yanıtlamıştır. "Doğrudan damar içine saf ozon uygulanır" önermesini doğru reddedenlerin oranı %20,4'te kalmıştır. "Ozon tedavisi bağışıklığı baskılar" ifadesine doğru yanıt %18,7'dir. "Sadece solunum hastalıklarında kullanılır" ifadesini doğru reddedenler %49,1'dir. "Diyabetik ayakta iyileşmeyi hızlandırabilir" önermesine %57,0 oranında doğru yanıt verilmiştir. "Bakanlıkça ruhsatlı merkezlerde uygulanabilir" bilgisini bilenlerin oranı %50,4'tür. "En sık yan etki gaz embolisidir" bilgisini doğru yanıtlayanların oranı %12,6'da kalmıştır. "Kan şekeri düzenleyici etkiler gösterebilir" önermesine %40,9 doğru yanıt verilmiştir. "Uygulama yolları arasında major otohemoterapi (MAH) vardır" önermesini doğru bilenlerin oranı %36,1'dir. Eğitim düzeyi arttıkça bilgi sorularındaki doğru yanıt oranları anlamlı olarak artmıştır (ör. MAH uygulamasını bilenler: üniversite %48,8 vs ilkokul %23,6; p=0,004). Tutum sorularında katılımcıların çoğu ozon tedavisini olumlu değerlendirmiş, ancak yan etkiler konusunda endişeler de bildirilmiştir. Sonuç: Tip 2 diyabet hastalarının ozon tedavisine ilişkin bilgi düzeyleri yetersiz bulunmuştur. En belirgin bilgi boşlukları uygulama yöntemleri, güvenlik ve yan etkiler konularında saptanmıştır. Eğitim düzeyi arttıkça bilgi puanlarının yükseldiği görülmüştür. Bulgular, ozon tedavisinin alternatif değil tamamlayıcı bir yöntem olduğunun vurgulanması ve toplumun bilinçlendirilmesine yönelik hedeflenmiş eğitim programlarının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet; ozon tedavisi; bilgi; tutum; davranış; GETAT; diyabetik ayak; birinci basamak; anket.