HAVALİMANLARININ DÖNÜŞÜMÜ KAPSAMINDA TİCARİ HAVALİMANI MODELİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Havacılık Yönetimi , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DEMET DAĞLI
Danışman: Hakan Rodoplu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Havalimanları hava ulaşım sisteminin önemli bir unsurudur. ABD'de 1978 yılında gerçekleşen deregülasyondan sonra havacılık sektörünün yapısında önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Deregülasyon ile birlikte havayollarının hizmet noktalarının artması ve bu noktalarda daha düşük fiyatlar sunmaları, hava taşımacılığını kullanan yolcu sayısında ve önemli merkezlerde trafik artışlarına neden olmuştur. Geleneksel olarak kamu mülkiyetinde faaliyet gösteren havalimanları, bu artan trafik ihtiyacını karşılayabilmek için yeni gelişim arayışlarına girmiş ve deregülasyonu takip eden ticarileşme, özelleştirme ve küreselleşme süreçlerinin sonucunda, kar amacı güden ticari işletmelere dönüşmüşlerdir. Günümüzde havalimanları daha dinamik ve rekabetçi bir pazarda faaliyet göstermektedir. Tarihsel olarak havalimanı kavramının yaşadığı dönüşüm doğrultusunda havalimanı işletmeciliği de yapısal bir dönüşüm geçirmiştir. Bu bağlamda, günümüzde havalimanları ürün ve hizmetlerini daha geniş bir yelpazede sunmaktadır ve dolayısıyla havalimanlarının hedefledikleri müşteri segmenti genişlemiştir. Söz konusu genişleme, havalimanlarının gelir yapısında da değişikliğe yol açmış ve havacılık dışı faaliyetlerden elde edilen gelire olan ilgi artmaya başlamıştır. Bu çalışmada, öncelikle havalimanınlarının dönüşüm süreci incelenmiş ve bu dönüşüm sonucunda ortaya çıkan ticari havalimanı modelinin özellikleri açıklanmıştır. Ardından, 2019 yılı yolcu verilerine göre en yüksek trafik hacmine sahip Avrupa merkezli yedi havalimanı grubunun finansal verilerine dayanarak toplam gelirleri, havacılık gelirleri ve havacılık dışı gelirleri trend analizi ve dikey analiz yöntemleri ile ayrı ayrı incelenmiştir. Çalışma kapsamında, seçilen yedi havalimanı grubunun 2011-2019 dönemi finansal verileri incelenmiş ve gelirler yapılarının yıllara göre değişiminin belirlenmesi amaçlanmıştır.