İki amaçlı optimizasyon problemlerinde çözüm performansının değerlendirilmesi ve bulanık bir metrik önerisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CİHAT ÖZTÜRK

Danışman: Alpaslan Fığlalı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çok amaçlı optimizasyon problemlerinin çözümü tek amaçlı problemlerin çözümüne göre biraz daha zor ve karmaşıktır. İki ve daha fazla amaçlı problemlerde tek amaçlı optimizasyonda olduğu gibi tek bir optimal çözümden ziyade birden fazla olurlu çözüm bulunabilmektedir. Bu yüzden iki veya daha fazla amaç fonksiyonu olan problemlerin çözümünden ortaya çıkan çözüm setlerinin çeşitli açılardan değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu değerlendirme işlemi literatürde önerilen çeşitli metrikler yardımı ile yapılmaktadır. Son yıllarda çok amaçlı optimizasyon problemlerinin sonuçlarını değerlendirmeye yönelik birçok metrik geliştrilmiştir. Fakat performans metriklerinin verdiği sonuçların güvenilirliği açısından yapılan değelendirmeler oldukça azdır. Bu çalışmada literatürde bulunan çeşitli performans metrikleri bir arada verilmiştir ve bu metrikler nicelik tabanlı, çeşitlilik tabanlı ve uzaklık tabanlı olmak üzere üç grupta incelenmiştir. Çözüm setlerini dağılım açısından değerlendiren grid metriği geliştirilerek dinamik bulanık grid metriği (DBGM) adında yeni bir metrik önerilmiştir. Tüm metrikler için Python ve C programlama dillerinde kodlar yazılmıştır. Bu kodlar ile, iki amaçlı minimizasyon problemleri için, literatürde bulunan metrikler ile önerdiğimiz DBGM metriği çeşitli çözüm seti senaryolarında denenip karşılaştırılmıştır. Ayrıca literatürde bulanan bazı test problemleri gelişmiş genetik algoritmalarla (MOGA, VEGA, PESA, NSGA, NSGAII, NPGA, SPEA) çözdürülerek elde edilen sonuçlar metrikler ile değerlendirilmiş, metriklerin güçlü ve zayıf yönleri ortaya konmuştur.