MİHAİL GLİNKA'NIN "RUSLAN VE LUDMİLA" OPERASINDAKİ ORYANTALİZM ETKİSİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, GELENEKSEL VE KÜLTÜREL MÜZİKLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜRKAN HÜR
Danışman: Leyla Gafarova
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, 19. yüzyılın ilk yarısında Rus ulusal besteci ekolünün kurucusu Mihail İvanoviç Glinka'nın "Ruslan ve Ludmila" adlı operasının müziğindeki oryantalizm akımına özgü özelliklerin tespit edilmesidir. Bu bağlamda, "Ruslan ve Ludmila" isimli operasının üçüncü perdede yer alan "Pers Korosu" ve dördüncü perdede yer alan "Oryantalist Danslar" sahneleri ele alınmıştır. "Oryantalist Danslar" sahnesi Türk, Arap ve Lezginka danslarını içermektedir. Danslarda, oryantalizmin içerdiği karakteri ve atmosferi iletmek için çeşitli müzikal ifade araçları kullanılmaktadır. Çalışmada, Glinka'nın "Ruslan ve Ludmila" isimli operasının ve "Pers Korosu" ve "Oryantalist Danslar" sahnelerindeki müzikal ifade araçlarının özellikleri analiz edilmiş ve bu analiz sırasında literatür tarama yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın amacı, "Pers Korosu" ve "Oryantalist Danslar" sahnelerindeki ezgilerin özelliklerinin, ritim ve metrum çeşitlerinin, armoni ve mod özelliklerinin ve orkestra enstrümanları arasındaki tını kombinasyon ilişkisinin müzikal ifade araçları açısından analiz edilmiştir. Yapılan müzikal analiz sonucunda oryantalizm akımının özelliklerini yansıtması için "Pers Korosu" ve "Oryantalist Danslar" sahnelerinde, Glinka'nın, çeşitli müzikal ifade araçlarını kullandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, eserin müzikal stilinin özellikleri arasında ikili, dörtlü ve beşli aralık yapısına sahip bileşik yapıdaki akorların, modun, yan basamak akorlarının ve eksiltilmiş yedili akorların kullanımına rastlandığı tespit edilmiştir. Ayrıca bestecinin eserde majör ve minör modların karşılaştırılmasına yer verdiği, müzik süslemeleri ve artık ikili aralıkları kullandığı tespit edilmiştir. "Pers Korosu" ve "Oryantalist Danslar" sahnelerinde orkestranın çeşitli enstrümanlarının renkli ve zıt tınılarının kullanılması müziğin oryantalist doğasını aktardığı da düşünülmektedir. Glinka'nın "Ruslan ve Ludmila" isimli operasının üçüncü perdesindeki "Pers Korosu" ve dördüncü perdesindeki "Oryantalist Danslar" isimli sahnelerin, 19. yüzyıl Rus opera sanatının tarihinde oryantalizm akımına ait en parlak örneklerden olduğu düşünülmektedir.