Major depresif bozukluk tanılı ergenlerde ebeveyn tutumu ve ebeveyne bağlanmanın intihar olasılığı ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE DİLLİ GÜRKAN
Danışman: Şahika Gülen Şişmanlar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Çalışmamızda majör depresif bozukluk tanılı ergenlerde intihar düşüncesinin sosyodemografik değişkenler esas alınarak diğer önemli yordayıcılarını araştırmak, ergenlik döneminde intihar girişimleri için ilgili koruyucu ve risk faktörlerini tanımlamak, ebeveyne bağlanmanın, ebeveyn tutumlarının intihar düşüncesi üzerine etkisini araştırmak, intihar düşüncesi için ebeveynlik değişkenlerinin ve ebeveynlik tarzlarının ilişkisini, ebeveynlerin kendi ebeveynlerine bağlanma düzeylerinin çocuklarındaki depresyon ve intihar düşünceleri ile ilişkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Yöntem: Ergene klinisyen tarafından Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli-DSM-5 uygulanmış ve hem ergenlerden hem anne-babadan alınan bilgilerle Sosyodemografik Veri Formu doldurulmuştur. Ergenlerden; Beck Depresyon Ölçeği, Anne Baba Tutum Ölçeği, Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Kısa Formu, İntihar Olasılığı Ölçeği'ni doldurması istenmiştir. Ebeveynlerden, hem anne hem babanın Ana Babaya Bağlanma Ölçeği doldurması istenmiştir. Hem ebeveyn hem çocuk tarafından aydınlatılmış onam formu doldurulmuştur. Bulgular: Çalışmamızda depresyon tanısı olanlarda olmayanlara göre; kız cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı, anne – baba ayrılığı, ekonomik sıkıntı, okul başarısı düşüklüğü, okul devamsızlığı, çocukluk döneminde annede depresif şikayetler, annede fiziksel hastalık, aile içi fiziksel şiddet, kendine zarar verme ve intihar girişimi, arkadaşlar arasında intihar girişimi, fiziksel istismar oranı daha yüksek; aile ile sıcak ilişki, kreşe gitme, annenin eğitim düzeyi, sosyal aktivite katılımı, sorunların anne – baba ile paylaşımı ise daha düşük saptanmıştır. Ayrıca alkol kullanımı, kardeş sayısı, kendini aileye yük hissetme, daha önce kendine zarar verme öyküsü, ailede fiziksel şiddet varlığı, çocukluk döneminde ebeveyn dışında birinin büyütmesi intihar olasılığını arttıran etkenler olarak bulunmuştur. Çalışmamızda anne ve babaların kendi ebeveynlerinden gördükleri aşırı korumacı tutum düzeyi arttıkça ergenlere psikolojik özerklik tanıma ve kabul/ilgi gösterme düzeylerinin azaldığı görülmüştür. Depresyon tanısı olmayan ergenlerin ebeveynlerinde demokratik ve izin verici tutum hâkimken, depresyon olan ergenlerin ebeveynlerinde ise ihmalkâr ve otoriter tutum hâkim bulunmuştur. Ayrıca ebeveynlerin çocuklarına kabul/ilgi ve psikolojik özerklik gösterme düzeyi arttıkça ergenlerin anne ve babalarına karşı daha güvenli bağlanma gösterdikleri, intihar olasılıklarının ise düştüğü görülmüştür. Kontrol grubunda olgu grubunun aksine anne ve babaya güvenli bağlanmanın daha yüksek olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, depresyon tanısı olan ergenlerin hem anneye hem babaya hem de arkadaşlarına bağlanma puanı arttıkça intihar olasılığı düşmektedir. Anne ve babaların kendi ebeveynlerinden gördükleri aşırı korumacı tutum düzeyi arttıkça ergenlere psikolojik özerklik tanıma ve kabul/ilgi gösterme düzeylerinin azaldığı, ergenlerin de anne ve babaya güvenli bağlanma düzeyinin azaldığı görülmüştür. Hem annenin hem de babanın kendi annelerinden gördükleri aşırı korumacı tutum arttıkça ergenlerin intihar olasılığının arttığı bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda ebeveynlerin kendi ebeveynleri tarafından maruz kaldıkları tutumların çocuklarıyla olan ilişkileri, bağlanma düzeyleri ve çocuklardaki depresyon ile intihar düşüncesi üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Çalışmamız kesitsel bir çalışma olduğu için katılımcıların sadece araştırma yapıldığı dönemdeki özellikleri incelenmiştir, neden sonuç ilişkilerinin kurulabileceği toplum tabanlı geniş örneklemli izlem çalışmalarına ihtiyaç vardır.